IEA’nın 2026 Üçüncü Çeyrek Gaz Piyasası Raporu’na göre, geçen yılın ikinci yarısından itibaren gevşeyen küresel gaz piyasası dengeleri, Şubat ayındaki çatışmalar ve Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanmasıyla yeniden hareketli bir hal aldı. Boğaz üzerinden geçişin kesintiye uğraması, dünya çapındaki LNG arzının yaklaşık beşte birini etkileyerek piyasalarda sert dalgalanmalara yol açtı.
Asya ve Avrupa’da fiyatlar uç noktalara ulaştı Rapor, Mart ayında spot doğal gaz fiyatlarının 2022-2023 enerji krizinden bu yana görülen en yüksek aylık ortalamalara yükseldiğini gösteriyor. Avrupa’daki gösterge fiyatı TTF, bu yılın ikinci çeyreğinde geçen yılın aynı dönemiyle karşılaştırıldığında yüzde 32 artışla MBtu başına yaklaşık 16 dolara çıktı. Aynı dönemde Asya spot LNG fiyatı da yüzde 45 artarak 17,5 dolar/MBtu seviyesine çıktı.
Haziran ortasında ABD ile İran arasında elde edilen geçici anlaşmanın etkisiyle fiyat baskısı hafifledi; ancak Hürmüz Boğazı’ndaki LNG taşımacılığı çatışma öncesi seviyelerin bile altında seyretmeye devam ediyor. Rapor, Orta Doğu’dan gelen arz kaybının diğer bölgelerdeki üretim artışlarıyla kısmen dengelendiğini gösteriyor. Mart–Haziran döneminde Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin LNG yüklemelerinin yıllık bazda yaklaşık 35 milyar metreküp gerilediği bilgisini paylaşıyor. Buna karşılık Kuzey Amerika ve Afrika’da hayata geçirilen yeni projeler ile mevcut tesislerde kapasite artışları kaybın yaklaşık üçte birini telafi ediyor.
Yüzeyde yüksek spot fiyatlar ve arz endişeleri, bu yıl küresel gaz talebinin yaklaşık yüzde 0,5 oranında düşmesine yol açacak. Bu düşüş, 2020 ve 2022’den sonra bu on yıl içindeki üçüncü talep gerilemesi anlamına geliyor.
Raporda, özellikle Asya ve Avrupa’da yüksek gaz fiyatlarının elektrik sektöründe doğalgazdan kömüre geçişi hızlandırdığını belirten bulgular öne çıkıyor. Çin, Japonya ve Hindistan gibi ülkelerde uygulanan yakıt değişim politikaları ile idari tedbirler, küresel gaz piyasalarının denge bulmasında belirleyici rol oynuyor.
Rapor, çatışmaların orta vadeli etkilerine de dikkat çekiyor. Ras Laffan’daki dünyanın en büyük LNG sıvılaştırma tesisinde meydana gelen hasarlar, 2026-2030 döneminde kümülatif LNG arz kaybının yaklaşık 140 milyar metreküp seviyesine ulaşabileceğini öngörüyor.
