Cardano, Cumartesi günü Van Rossem sert çatallanmasını aktif hale getirdi ve ana ağı protokol sürüm 11'e taşıdı. Teknik değişiklikler akıllı sözleşme maliyetlerini düşürüyor ve yaklaşan ölçeklenebilirlik revizyonu için temel hazırlıyor.
Ancak daha önemli bir değişiklik, bu güncellemenin kim tarafından yönlendirildiğiyle ilgilidir. Cardano tarihindeki ilk kez, bu güncelleme blockchain'i tasarlayıp inşa eden mühendislik firması Input Output değil, tamamen Cardano'nun zincir üstü yönetişim sistemi olan framework aracılığıyla, söz konusu Voltaire döneminde tanıtılan ve paydaşların protokol değişiklikleri üzerinde doğrudan oy kullanmasına izin veren sistemde başlatıldı, tartışıldı ve onaylandı.
Bu, Cardano'nun kendi katılımcıları tarafından baştan sona onaylanan ilk yükseltmedir, yapay zeka değildir.
Cardanoscan'dan alınan zincir içi doğrulamalar, ağın 10 sürümünden 643. epoch'ta 11 sürümüne geçtiğini gösteriyor ve bu eylem, 18 Temmuz Cumartesi günü UTC 21:44'te ratifikasyondan sonra devreye girdi. Onay süreci üç ayrı kuruma onay gerektirdi ve sayımlar, her birinin duruma ne kadar farklı yaklaştığını gösteriyor.
Delegasyon temsilcileri — veya ADA sahiplerinin, onların adına yönetişim tekliflerine oy vermek üzere seçtikleri paydaşlar, parlamentoda temsilciler gibi — %78.97 oyla kabul etti, %60 eşiğe karşı.
Anayasa komitesi, seçilmiş üyelerden oluşan ve yalnızca bir teklifin Cardano Anayasası'na uygun olup olmadığını karara bağlayan bir organ, sert çatallanmanın uygun olduğunu belirledi ve yedi üyeden beşi gerekli olmasına rağmen tüm üyeler aynı fikirdeydi.
(Cardanoscan)İlginç şekilde, Cardano'nun altyapısını yöneten havuz operatörleri, toplumun ilk kendi kendine yöneten sert çatallanmasını en dar sınırda onayladı, operatörlerin %53.02'si yükseltmeyi kabul etti. Bu, merkeziyetsiz yönetişimin kurucuların tercih edilen sonucunun artık garanti edilmediğinin hatırlatmasıdır.
Cardano'nun anayasası gereği, yükseltme, onaydan önce en az %85 aktif paya sahip havuzların uyumlu düğüm yazılımını çalıştırmasını da gerektiriyordu. Ağın telemetri verileri, uygulamanın çok öncesinden, yaklaşık %93'lük bir oranla 11 sürümünde blok üretiminin gerçekleştiğini gösterdi.
Sürüm 11 nedir
Teknik açıdan bakıldığında, sürüm 11, bir dönem içi sert çatallamadır; yani Cardano'nun şu anki yönetişim odaklı dönemi içinde kalır ve işlem yapısında değişiklik yapmaz, bu nedenle yükseltme çalışması genel ekosistem için azdır.
Platform geliştiricilerinin Cardano'nun akıllı sözleşmelerini yazmak için kullandığı Plutus'a yeni yetenekler ekler, platformun üç sürümünde mevcut olan yerleşik fonksiyonları birleştirir, böylece eski uygulamalar daha yeni özellikler kazanır.
Ayrıca, sertifikaların tekrar kullanılmasını garanti eden birkaç doğrulama kuralını sıkılaştırır, bunlardan biri iki paydaş havuzunun aynı kriptografik kimlik anahtarını yeniden kullanmasını engeller.
Input Output, Cuma günü geliştirme raporunda, "Plutus geliştirmeleri ve Plutus Maliyet Modeli iyileştirmeleri ile birlikte, bu güncelleme, Cardano'ya Ouroboros Leios'u tanıtacak Dijkstra dönemi sert çatallanma için temel oluşturuyor" dedi.
Ouroboros Leios, Cardano'nun çalıştırdığı kanıt-zorunluluk fikir birliği modeline yönelik bir ölçeklendirme önerisidir. 2026'nın ilerleyen zamanlarında beklenmekte olup, protokolün güvenlik garantilerini zayıflatmadan saniye başına işlem sayısını önemli ölçüde artırmayı hedeflemektedir.
Van Rossem, Ouroboros'un prosedürel temelidir; hem bu modelin yürütüldüğü zincir değişikliklerinde hem de Cardano'nun artık kendisini oylama yoluyla güncelleyebileceği precedentinde.
Sert çatallanma, Max van Rossem adına isimlendirilmiştir; kendisi, Cardano'nun yönetişim katkıda bulunanlarından olup, ağın anayasasını şekillendirmeye yardımcı olmuş ve Ekim 2025'te ölmüştür.
Bir Cardano kullanıcısı için sert çatallanmanın anlamı
Yaygın olarak ADA tutan veya harcayan biri için görünür bir değişiklik yoktur. İşlemler aynı şekilde çalışır, cüzdanların güncellenmesine gerek yoktur ve ADA göndermek için ücret değişmemiştir. Güncelleme, ağın görünümünü veya hissettirdiği şekli değiştirmez.
Zaman içinde, getirilen avantajlar Cardano üzerinde inşa edilebilecek uygulamalar aracılığıyla ortaya çıkar. Plutus'taki değişiklikler, onchain hizmetlerin arkasındaki kod olan akıllı sözleşmenin maliyetlerini düşürür — DeFi protokollerinden NFT pazar yerlerine kadar.
Bir kullanıcı, bu uygulamalardan biriyle etkileşime geçtiğinde bir ücret öder ve bu ücretin bir kısmı, sözleşmenin talepleri olan hesaplama miktarını yansıtır. Daha ucuz yürütme, bu uygulamaların işlem başına daha az ücret talep edebilmesine olanak tanır, ancak tasarruflar otomatik değildir; geliştiricilerin, bu tasarrufları yakalamak için sözleşmelerini yeniden inşa etmeleri gerekir.
Zamanla, en büyük değişim, sonraki adımı kimlerin kontrol ettiğine dair olur. Çoğu blokzincirde, kurucu bir şirket veya temel ekip yol haritasını belirler ve kullanıcılar, kendilerine sunulanı kabul eder.
Van Rossem, Cardano'nun sahiplerinin kendilerinin protokol değişikliğine onay verebileceğini gösterdi; bu, kurucuların yönlendirmediği durumda, token sahibi olmanın farklı bir anlamıdır. Bu, hızlandırılmış, yukarıdan aşağıya gelişimden daha değerli olup olmadığı ayrı bir tartışmadır, ancak kimlerin yönettiği konusunda gerçek bir değişikliktir.
Öte yandan, bir kullanıcının gerçekten hissedeceği yükseltme, hâlâ yapılmayı bekliyor. Van Rossem, Cardano'nun işleyiş kapasitesini dramatik şekilde artıracak ölçeklendirme değişikliği Leios'un temelini atar. Bu, ağın yoğun olduğu zamanlarda daha hızlı onaylar ve daha fazla kapasite sağlayacaktır.
Vargı Ekonomi Haberleri
