Denizcilikte Sürdürülebilir İşbirliği ve Stratejik Gelişim Perspektifi

Deniz güvenliği ve emniyeti konusundaki kararlı duruşumuzu koruyor, Basra Körfezi’nde yaşanan çatışmaların gölgesinde mahsur kalan gemilerin güvenli tahliyesi için gerekli adımları aralıksız sürdürüyoruz. Şu an itibarıyla bir mutabakat zemini oluşmuş durumda ve bunu adil ve nispeten olumlu bir iyileşme olarak görüyoruz. 5. Türkiye Denizcilik Zirvesi Ödül Töreni ile gala yemeğinde dile getirilen görüşler, Kabotaj Kanunu’nun yürürlüğe girişinin 100. yılını anımsatarak Türk denizciliğinin geçmişten günümüze uzanan başarılar zincirini bir kez daha onaylıyor. Uluslararası sistemin çok kutuplu bir yapıya evrilmesi, denizlerin ekonomik rekabet ve jeostratejik mücadeledeki kilit rolünü güçlendirdiğini gösteriyor. Dünya ticaretinin yaklaşık %90’ının deniz yoluyla gerçekleştiği günümüzde, denizcilik küresel üretimin, ticaretin ve lojistiğin belirleyici unsuru haline geliyor. Türkiye, Karadeniz’den Akdeniz’e uzanan boğazlar ve Avrupa-Asya-Afrika’nın kesişim noktası üzerinde konumlanmasıyla bu yeni tabloyun merkezinde yer alıyor. Tarihimiz, coğrafyamız ve değişen küresel jeopolitik gerçekler, denizciliğe bakışımızı şekillendirmeye devam ediyor. Son 23 yılda denizcilik, stratejik öncelikler arasına girdi ve politikalar bu hedefler doğrultusunda yeniden kurgulandı. Denizcilik altyapılarının güçlendirilmesiyle kayda değer başarılara imza atıldı. “5 limanımız dünyanın en yoğun 100 limanı arasında” ifadesiyle öne çıkan tablo, Türkiye’nin liman ve yat limanı repertuarını daha da genişletiyor. Bugün 218 liman tesisi, 65 yat limanı, 85 faal tersane, 400 balıkçı barınağı, 181 tekne imal ve çekek yeri ile 23 gemi geri dönüşüm tesisi bulunuyor. 11 kuru ve 40 yüzer havuz, 144 bin gemi personeli ve 1 milyonu aşkın amatör denizci aktif olarak sahada yer alıyor. 2002’de 8,9 milyon detveyt ton ile 17’nci sırada olan Türk sahipli denizcilik filosu, 2026 itibarıyla 2 bin 234 gemi ve 51,8 milyon detveyt ton kapasiteyle 11’inci sıraya yükselmiş durumda. Ambarlı, Kocaeli, Tekirdağ, Mersin ve Aliağa’daki 5 limanımız hâlâ dünyanın en yoğun 100 limanı içinde yer alıyor. 2025 yılında Türkiye limanları, hizmet verdiği gemi sayısında 62 bin 656’ya ulaştı; kruvaziyer yolcu sayısında ise bir önceki yıla kıyasla %15,1 artışla 1.375 gemi ve 2,2 milyon yolcu kaydedildi. Yeni yat limanları inşa edilmeye devam ediyor; Gazipaşa Yat Limanı ile yat turizmi açısından ülke cazibesi güçleniyor. 65 yat limanına ulaşılması, toplam bağlama kapasitesinin 26 bin seviyesine yükselmesi gibi göstergeler, sektöre yönelik güveni pekiştiriyor. Kabotaj hatlarında faaliyet gösteren firmalarla kaydedilen yolcu ve araç taşıma rakamları da oldukça yüksekte seyrediyor. “Bugüne kadar 51 ülke ile 65 denizcilik anlaşması imzaladık” ifadesiyle, gemi inşa sanayisinin küresel etkisi altını çiziyoruz. 84 bin kişiye istihdam sağlayan sektör, dünya sıralamasında gemi siparişinde 7., tonajda 10. konumda bulunurken mega yat üretiminde küresel ikinciliğe yükselmiş durumda. Geri dönüşüm alanında ise Avrupa’da lider konumdayız. ÖTV’siz yakıt desteğinin 22 yıldır kesintisiz sürmesi, sektöre bugüne kadar 21,8 milyar lira desteğin sağlanması gibi somut çıktılar, devlet-özel sektör işbirliğinin gücünü gösteriyor. Uluslararası arenada işbirliği ağını genişletmeye devam ediyoruz. Şu ana kadar 51 ülke ile 65 denizcilik anlaşması imzalandı ve Uluslararası Denizcilik Örgütü Konseyi’ne 14’üncü kez yüksek oyla seçim kazanıldı. Boğazlarımızdan geçen gemilerden alınan ücretler, 2022 yılından bu yana yapılan güncellemelerle artırılarak uygulanmaya devam ediyor. Kabotaj Bayramı vesilesiyle bu güncellemelerin sürdürülmesi de planlarımız arasında. Deniz emniyeti ve güvenliği konusundaki kararlılığımız, Basra Körfezi’ndeki savaş tetiklediği geçici zorluklar karşısında bile karşılıklı güven ve tahliye çalışmalarını hızlandırdı. Şu anda bir mutabakat ve ateşkes süreci bekleniyor; bu durum, deniz ulaşımının küresel ekonomideki can damarı rolünün altını bir kez daha çiziyor. Kalıcı barış ve istikrar için diplomatik çabalarımızı sürdürürken, gelecekte yeni güzergahlar ve alternatif bağlantılar üzerinde çalışmalarımızı güçlendireceğiz.