Türkiye'de 4207 sayılı "Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun" ile ilgili 2008 yılında yapılan düzenlemelerle kamuya açık tüm kapalı alanlarda tütün eserlerinin tüketilmesi yasaklandı.
İlgili yasanın kapsamının genişletilmesiyle birlikte 19 Temmuz 2009 tarihinden itibaren özel hukuk şahıslarına ilişkin olan lokanta, kahvehane, kafeterya ve birahane üzere işletmelerde de tütün eserlerinin tüketilmesi yasaklandı. Bu kapsamda, ikamete mahsus konutlar hariç tüm kapalı alanlarda sigara içme yasağı getirildi.
Bu yasağın getirilmesindeki temel hedef ise sigara kullanmadığı halde oburlarının kullandığı sigara dumanından ziyan gören şahısların korunması oldu.
Öte yandan, 19 Temmuz 2009 prestijiyle Türkiye, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) bilgilerine nazaran, tütün denetimine yönelik en geniş kapsamlı yasası olan Bermuda, Yeni Zelanda, Uruguay, İngiltere ve İrlanda'dan sonra dünyadaki 6'ncı, Avrupa'daki 3'üncü ülke pozisyonuna geldi.
5 yılda 1 milyon 349 bin 147 işletme denetlendi
Sağlık Bakanlığına bağlı ilgili kurumlar tarafından sigara dumanına pasif maruziyetin önlemesi gayesiyle ülke genelinde tertipli olarak kontroller gerçekleştiriliyor.
İstanbul İl Sağlık Müdürlüğünden aldığı bilgiye nazaran, kentte bu yıl prestijiyle kontrol yapan 145 işçiden oluşan 65 grup bulunuyor.
Denetimler, yetkili gruplarca "serbest denetim", "ihbar kontrolü, "takip denetimi" ve "çapraz denetim" biçiminde yürütülüyor.
Kapalı alanda sigara yasağı çerçevesinde takımlarca, 5 yılda 1 milyon 349 bin 147 işletme denetlenirken, kapalı yerde tütün kullanımına müsaade verdiği tespit edilen 25 bin 970 iş yerine 694 milyon 666 bin 994 lira para cezası uygulandı.
Bu kapsamda, 2022'de 218 bin 157, 2023'te 379 bin 826, 2024'te 308 bin 567 ve 2025'te 332 bin 192 işletmede kontrol yapıldı, bu yılın birinci 6 ayında ise 110 bin 405 kontrol gerçekleştirildi.
Denetimlerde yasağa uymayan işletme sayısı ise yıllara nazaran sırasıyla 3 bin 210, 3 bin 26, 4 bin 950, 8 bin 305 ve 6 bin 479 olarak kayıtlara geçti.
İhlal tespit edilen işletmelere kesilen idari para cezası yıllara nazaran artış gösterirken, en fazla ceza meblağı geçen yıl gerçekleşti. Buna nazaran 2022'de kesilen toplam ceza fiyatı 22 milyon 263 bin 642 lira olurken, 2023'te bu sayı 33 milyon 47 bin 275 lira, 2024'te 154 milyon 579 bin 277 lira, 2025'te 278 milyon 960 bin 429 lira oldu.
Bu yılın ocak-mayıs devrinde ise yasağa uymayan işletmelere 205 milyon 816 bin 371 lira ceza uygulandı.
Yasağı ihlal eden 681 işletmeye süreksiz kapatma cezası
Yasağı ihlal eden kimi işletmelere süreksiz kapatma cezası da verildi. Bu kapsamda 2022-2026 devrinde kentteki 681 işletmeye kapatma cezası uygulandı.
Öte yandan, ilgili yıllar arasında yasağı ihlal ettiği tespit edilen 1.958 bireye de idari para cezası verildi.
Vatandaşlar, şikayette bulunabiliyor
Vatandaşlar, sigara yasağına uymayan iş yeri yahut şahısları, İl Sağlık Müdürlüğüne bildirebilirken, Sağlık Bakanlığı İletişim Merkezini (SABİM) 184'ü arayarak şikayette bulunabiliyor.
Bu kapsamda İstanbul'da, 2022-2026 devrinde ihbar üzerine toplam 36 bin 509 kontrolde bulunuldu.
"Sigaradan 8 milyon vefatın 1,2 milyonu pasif duman maruziyetinden"
Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Hasan Volkan Kara, dumansız hava alanı uygulamasının dünyada Türkiye'nin öncülük yaptığı bahislerden biri olduğunu söyledi.
İstisnasız bütün kapalı alanları kapsayan bu uygulama sayesinde öldürücülüğü ispatlı tütünün hem vatandaşlara hem de etrafa ziyan vermesinin engellenmeye çalışıldığını belirten Kara, "Tütünün, sigaranın dünyaya ziyan olarak hesabını yapacak olursak yılda 8 milyon kişi hayatını kaybediyor. 8 milyon çok büyük bir sayı. Zira 3,5 yıl süren pandemide toplamda 7 milyon kişi hayatını kaybetti" sözlerini kullandı.
Kara, beşerler sigaradan uzaklaştırılabilirse sigara kaynaklı ölümlerin de engellenebileceğinin altını çizerek, "8 milyon vefatın 1,2 milyonu pasif duman maruziyetinden. Yani kendisi sigara içmeyip dumana maruz kalan insanların hayatlarını kaybetmesi. İşte dumansız hava alanının kıymetli mevzularından biri de bu" dedi.
Kapalı alanlarda sigara ve dumanın olmamasının, sigara kullanmayan şahısların sıhhatini korumakla ilgili çok kıymetli bir davranış olduğunu vurgulayan Kara, şöyle devam etti:
"Peki yalnızca dumana maruz kaldığında mı insanların sıhhati tehlikeye giriyor? Maalesef hayır. Sigara içilen, duman teneffüs edilen ortamlarda ziyanlı madde, partikül ve gazların 3 ila 6 ay boyunca asılı kaldığı, ortama nüfuz ettiği ve bu periyotta kullanılmaya devam edilen ortama girip çıkan insanların hayatını tehlikeye attığını biliyoruz. Bu sebeple dumansız hava alanının en kıymetli koruyuculuğu, sigara kullanmayan şahısların hayatını korumak. Pekala dumansız hava alanı bunun dışında bize ne sağlıyor? Bir sefer toplumda, Yeşilay, Sağlık Bakanlığı ve bütün otorite, sigara içmenin görünebilir olduğunu ortadan kaldırmak zorundayız. Çocuklar, gençler, etraflarında sigara içmeyi olağan algılayacak her maruziyetten maalesef olumsuz etkileniyor. Bu sebeple kapalı alanlarda, topluma açık alanlarda, daha doğrusu belirlenen yerler dışında sigara içmenin önüne geçmemiz gerekiyor."
"İhlalleri gördüğümüzde lütfen bildirelim"
Prof. Dr. Kara, Yeşilay ve Sağlık Bakanlığının bu mevzuda farkındalık arttırıcı eğitim programları yaptığını, ilkokullara, ortaokullarda ve liselerde eğitici eğitimleri verdiğini anlatarak, bununla gelecek jenerasyonların dumansız, sağlıklı bir ortama kavuşmasını amaçladıklarını lisana getirdi.
Bu kapsamda fiyatsız sigara bırakma tedavileri sunulduğunu kaydeden Kara, "Yeşilay Danışmanlık Merkezlerinde, Sağlık Bakanlığına bağlı sigara bırakma polikliniklerinde, ilaçlar dahil ücretsiz hizmet veriyoruz. Bu halde sigara içmeye devam eden şahısların sayısını ve görünür olmayı azaltmaya uğraş ediyoruz. Vatandaş olarak üzerimize ne düşüyor? Bağımlılıklarda en düzgün tedavi hiç başlamamak. Sigaranın sıhhate ziyanlı olduğunu biliyoruz. Bu bilgiyi davranışa çevirmemiz, sigara kullanmamamız lazım. Etrafımızda sigara kullanan kimse varsa onu da ikna etmemiz, bu ziyanlı alışkanlıktan uzak durmasını sağlamamız gerekiyor" diye konuştu.
Kara, kapalı birçok ortamda sigaranın kullanılabildiği periyotlarda sigara kullanmayan bireylerin sıhhatsiz havayı soluma mecburiyetinde kaldığını, şu anki kanunların ise bunun önüne geçtiğini belirtti.
Bu hususta vatandaşlara da sorumluluk düştüğüne işaret eden Kara, "Temiz, sağlıklı bir hava herkesin hakkı. Bu bahiste bizim de efor içinde olmamız gerekiyor. İhlalleri gördüğümüzde lütfen bildirelim. Sigara kullanan bireylere, olumlu manada bırakması yönünde telkinlerde bulunalım. Profesyonel takviye almaları için onları yönlendirelim. Çocukların ve gençlerin bu eserlere başlamaması için elimizden gelen çalışmaları yapalım" tabirlerini kullandı.
Vargı Ekonomi Haberleri
