ABD'de, 84 yaşındaki babasının yıllar evvel 22 bin dolardan aldığı tek bir pay ile milyoner olan adam bugün vergi yükü sebebiyle büyük bir çıkmaza girdi. Bugün payların kıymeti 1 milyon dolara ulaşırken, babanın emeklilik hesapları ve öteki yatırımlarla birlikte toplam 5 milyon dolara yakın serveti bulunuyor.
Asıl sorun vergi faturası
Ancak aile payları 150 bin dolarlık sermaye yararı vergisi sebebiyle elden çıkaramıyor. Sorunun sebebi ise payların satın alındığı fiyat ile bugünkü bedeli arasındaki büyük fark.
Hisseler yıllar evvel çok düşük maliyetle satın alındığı için vergi oranı artarken maliyet fakat miras yoluyla devredildiğinde miras sahibinin mevt tarihindeki piyasa fiyatına güncellenince ortadan kalkıyor.
Bu vergi sisteminde paylar bugün 1 milyon dolar değerindeyse, mirasçılar payları bu bedel üzerinden devralıyor. Daha sonra payları yeniden yaklaşık 1 milyon dolara satarlarsa, neredeyse hiç sermaye çıkarı oluşmadığı için eski yıllara ilişkin kar üzerinden vergi ödemeleri gerekmiyor.
Beklemek de önemli risk taşıyor
Ancak ailenin servetinin değerli bir kısmı tek bir şirketin payında bulunduğu için beklemek de önemli risk taşıyor. Şayet şirketin payları bekleme sürecinde paha kaybederse, eldeki 1 milyon dolarlık yatırımın bedeli de süratle düşebilir.
Çözüm olarak payların tamamını satmak yerine yalnızca yüzde 20-25'lik kısmının elden çıkarılması önerilirken 30-40 bin dolarlık vergi ödemesi de portföydeki risk azaltılıyor. Böyle bir durumda tek bir hakikat karşılık bulunmasa da karar verirken hem vergi avantajı hem de tek bir paya bağlı kalmanın oluşturduğu riskin birlikte kıymetlendirilmesi öneriliyor.
Türkiye’de borsa karları vergiden muaf
Türkiye'deki ise mevcut mevzuat sayesinde Borsa İstanbul yararlarından vergi alınmıyor.
Gelir Vergisi Kanunu uyarınca, Türkiye'de kurulmuş tam mükellef şirketlerin payları 2 yıldan fazla elde tutulduğunda yahut Borsa İstanbul'da süreç gören paylar satıldığında yarar üzerinden yüzde 0 stopaj uygulanıyor. Bu avantajla, Türk yatırımcılar milyarlık karlar elde etseler bile vergi ödememek için tek payda bekleyip risk alma çıkmazına düşmeden, paylarını elden çıkarıp portföylerini çeşitlendirebiliyorlar.
Türkiye'deki tek vergisel risk, payların satılmayıp direkt miras kalması durumunda mirasçıların ödemekle yükümlü olacağı yüzde 1 ila yüzde 10 arasındaki artan oranlı Veraset ve İntikal Vergisi oluyor.
Veraset ve İntikal Vergisi nasıl alınıyor?
Bu uygulamada da miras kalan pay senedi, nakit yahut gayrimenkulün nakdî pahası yükseldikçe devlete ödenecek vergi oranı kademeli olarak artıyor. Sistemde her bir mirasçı (eş ve çocuklar) için evvel 2026 yılı yasal muafiyet hududu olan 2.907.136 TL düşülüyor, bu fiyatın altındaki miraslardan ise vergi alınmıyor.
İlk 3 milyon TL için yüzde 1 olan vergi oranı, miras fiyatı büyüdükçe kademeli olarak yüzde 3, yüzde 5, yüzde 7 ve en üst hudut olarak yüzde 10’a kadar yükseliyor.
Vargı Ekonomi Haberleri
