Türkiye’de Yapay Zeka Stratejisi: Egemenlik, Yatırım ve Yönetişim Dönemeci Söylem

Türkiye Bilişim Vakfı (TBV) Yönetim Kurulu Başkanı Faruk Eczacıbaşı, yapay zeka alanında ülkenin izlemesi gereken yolu ve küresel modeller karşısında nasıl konumlanması gerektiğini vurguladı. Yakın zamanda açıklanan 2026-2030 Yapay Zekâ Eylem Planı’nı önemli bir adım olarak değerlendiren Eczacıbaşı, TBV’nin kamu ile iş birliği içinde çalışmalarına devam edeceğini ve Yapay Zekâ Türkiye Platformu (AITR) ile beraber ileride de katkı sağlamayı sürdürmeyi planladıklarını ifade etti. TBV ve İstanbul Teknik Üniversitesi’nin ortak çalışmasıyla kurulan AITR, Türkiye’de yapay zekanın gelişimini ve gelecekteki hedefleri ele alan Yapay Zekâ - Hızlandırılmış Dönüşüm Çağında Yönetişim Etik ve Risk raporunu kamuoyuyla paylaştı. Rapor toplantısında yapay zekanın iş dünyası, kamu ve toplum üzerindeki etkileri kapsamlı bir şekilde ele alındı.

• Egemen yapay zekâ kavramı üzerine vurgu yapan Eczacıbaşı, bu alanda kendi dilimizde düşünen modeller oluşturmanın ve verilerimizin kendi sınırlar içinde kalmasının, değerlerimizi korumanın, vatandaşın mahremiyetini güvence altına almanın önemine dikkat çekti.
• Raporun kamu-özel sektör iş birliği çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini belirten Eczacıbaşı, teknolojinin bağımsızlık için yalnızca bir araç olmadığını, stratejik bir alan olduğuna işaret etti.

Risklerin bugünden öngörülmesi gerekliliği diyen AITR Eş Başkanı Prof. Dr. Altan Çakır, üretken yapay zekânın Türkiye ekonomisine potansiyel yıllık %5’e varan katkı sağlayabileceğini, doğru politika, beceri yatırımı ve güçlü bir ekosistemle bunun gerçek bir kalkınma fırsatına dönüşebileceğini vurguladı. Eş Başkanlarından Levent Kızıltan ise, yapay zekâyla karşı karşıya olduğumuz dönüşüm dalgasının büyüklüğü karşısında faydaların yanı sıra muhtemel riskleri de dikkate alarak hareket etmek zorunda olduğumuzu belirtti. Girişimlerin uluslararası görünürlüğü konusundaki görüşünü paylaşan Kızıltan, Türkiye’deki GSYF boyutundaki girişimlerin yurt dışına açılabilmesi için yeterli finansman ve destek mekanizmalarının bulunmadığını, Avrupa ve ABD’de daha büyük ölçekli fonlar bulunduğunu ifade etti. Özellikle NATO’nun Innovation Fund’u, Avrupa Birliği’nin Deep Tech fonları ve İngiltere’nin yapay zekâ fonları gibi örnekler üzerinden ülkenin bu alanda rekabetçi olabilmesi için daha büyük yatırım kanallarına ihtiyaç duyduğunu belirtti. Türkiye Kalkınma Fonu’nun fon büyüklüğünün dağınık olduğunu belirtirken, yatırım ortamının güçlendirilmesinin girişimlerin dış pazarlarda görünürlüğünü artıracağını dile getirdi. Yön verici rolün önemi konusunda görüşlerini paylaşan Eczacıbaşı, mevcut kaygıların doğru analizlerle ve somut aksiyon planlarıyla ele alınması gerektiğini söyledi. TBV’nin, “bunu yaparsan şöyle olur” diyerek kurumlara yön verecek bir tetikleyici rol üstlenmesi gerektiğini vurguladı. Bu şekilde, ülkenin yapay zekâ ekosisteminin gelişimine katkı sağlanabileceğini belirtti.