Emtia piyasalarında tamamlanan haftada, ABD'de beklentilerin altında açıklanan enflasyon dataları, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faiz siyasetine yönelik değişen beklentiler ve Orta Doğu'da tekrar tırmanan tansiyon fiyatlamalar üzerinde tesirli oldu.
ABD'de açıklanan datalara bakıldığında Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) haziranda aylık bazda yüzde 0,4 azalırken, yıllık bazda yüzde 3,5 artarak beklentilerin altında gerçekleşti. TÜFE'deki aylık düşüş, Nisan 2020'den bu yana en sert gerileme oldu.
Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) de haziranda aylık bazda yüzde 0,3 azalırken, yıllık bazda yüzde 5,5 artarak beklentilerin altında kaldı. ÜFE, aylık bazda Ağustos 2025'ten bu yana birinci defa düşüş kaydetti.
Enflasyon bilgilerinin akabinde para piyasalarında Fed'in temmuzda faiz artırımına gideceğine yönelik beklentiler gerilerken, eylül toplantısı mümkün faiz artırımı için ana tarih olarak fiyatlanmaya devam etti. Fakat yatırımcılar, güç fiyatlarındaki yükselişin enflasyondaki yavaşlamayı bilakis çevirebileceği telaşıyla datalara temkinli yaklaştı.
Fed Başkanı Kevin Warsh da ABD Temsilciler Meclisi Finansal Hizmetler Komitesi'ndeki sunumunda, yüksek enflasyona tolerans göstermeyeceklerini ve fiyat istikrarını yine tesis etme konusunda kararlı olduklarını vurguladı.
Avro Bölgesi'nde mayısta yüzde 3,2 olan yıllık enflasyonun haziranda yüzde 2,8'e yavaşlaması, Avrupa Merkez Bankası'nın gelecek haftaki toplantısında faizleri sabit bırakacağı beklentilerini güçlendirdi.
Çin iktisadı ise zayıf iç talep ve Orta Doğu kaynaklı risklerin tesiriyle ikinci çeyrekte yıllık yüzde 4,3 büyüyerek beklentilerin altında kaldı. Birinci çeyrekte yüzde 5 büyüyen iktisatta kaydedilen bu oran, son 3,5 yılın en düşük büyümesi oldu.
Bu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi haftayı yatay seyirle yüzde 4,55'ten, dolar endeksi ise yüzde 0,2 azalışla 100,8 düzeyinden tamamladı.
Değerli metallerde satış baskısı öne çıktı
Değerli metallerde, beklentilerin altında kalan ABD enflasyon datalarının olumlu tesirine rağmen petrol fiyatlarındaki yükselişin oluşturduğu enflasyon ve faiz tasaları satış baskısını beraberinde getirdi.
Altının onsu geçen hafta ABD-İran tansiyonunun petrol fiyatlarını yüksek düzeylerde tutması, Fed'in kısıtlayıcı para siyasetini daha uzun mühlet sürdürebileceği beklentisini güçlendirmesiyle paha kaybetti.
Analistler, petrol fiyatlarının yükselmesiyle artan global enflasyon tasalarının faizleri yukarı yönlü baskıladığını, doların haftanın son kısmındaki toparlanmasının da faiz getirisi bulunmayan değerli metallere yönelik satışları artırdığını belirtti.
Gümüş, petrol kaynaklı enflasyon ve faiz telaşları ile doların haftanın son kısmında toparlanmasının tesiriyle değerli metaller arasında en sert gerileyen eser oldu.
Bu gelişmelerle birlikte değerli metallerde ons bazında fiyatlar gümüşte yüzde 6,6, platinde yüzde 2,3, altında yüzde 2,2 ve paladyumda yüzde 2,2 geriledi.
Baz metallerde arz ve talep dinamikleri ayrıştı
Baz metallerde Çin ekonomisindeki yavaşlama talep görünümünü baskılarken, eserlere mahsus arz gelişmeleri karışık bir seyir izlenmesine sebep oldu.
Nikelde, Endonezya'nın maden kotası tahsis sürecine ait belirsizliğin devam etmesi ve ABD'deki zayıf üretici enflasyonunun Fed beklentilerini yumuşatması fiyatları destekledi.
Alüminyumda ise Hürmüz Boğazı'ndaki nakliyecilik sıkıntılarının Körfez Bölgesi'ndeki üretim ve sevkiyatları aksatabileceği beklentisi fiyatları destekledi.
Çinkoda Çin'in emlak ve inşaat bölümlerindeki zayıflığın galvanizli çelik talebini azaltabileceği tasası öne çıktı.
Bu gelişmelerle birlikte baz metallerde tezgah üstü piyasada geçen hafta libre bazında fiyatlar nikelde yüzde 2,3 ve alüminyumda yüzde 0,7 artarken, çinkoda yüzde 2,4, kurşunda yüzde 0,7 ve bakırda yüzde 0,2 geriledi.
Brent petrolde jeopolitik risk primi arttı
Brent petrol, ABD ile İran arasındaki çatışmaların şiddetlenmesi, Hürmüz Boğazı'ndan petrol akışının azalması ve tankerlere yönelik güvenlik riskleriyle 19 haftanın en süratli haftalık yükselişini gerçekleştirdi.
ABD'nin İran'daki askeri ve ulaşım altyapısına yönelik taarruzlarını artırmasına İran'ın Orta Doğu'daki ABD üslerine ataklarla karşılık vermesi, çatışmaların bölgedeki başka ülkelere yayılabileceği tasasını güçlendirdi.
Gerilimin artmasıyla savaş öncesinde global petrol arzının yaklaşık yüzde 20'sinin taşındığı Hürmüz Boğazı'ndan petrol akışı azalırken, gemilere yönelik hücum riski deniz taşımacılığındaki güvenlik kaygılarını artırdı.
Analistler, Hürmüz Boğazı'ndaki akışın azalmasının fiziki arz telaşlarını güçlendirdiğini ve petrol fiyatlarındaki jeopolitik risk primini yükselttiğini belirtti.
İran'ın, ABD'nin güç altyapısına yönelik hücumlarını sürdürmesi halinde Husilerden Kızıldeniz'deki nakliyeciliği engellemesini istediğine ait haberler de arz kaygılarını artırdı.
Hürmüz Boğazı'na alternatif olarak kullanılan Kızıldeniz güzergahının da risk altına girmesi, petrol piyasasındaki jeopolitik risk primini yükseltti.
Suudi Arabistan'ın olağan dönemde Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirdiği petrol ihracatının yüzde 70'ten fazlasını doğu-batı boru çizgisi aracılığıyla Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu Limanı'na yönlendirmesi, alternatif güzergahlar üzerindeki baskının arttığını gösterdi.
ABD'de ticari ham petrol stoklarının 1,7 milyon varil, akaryakıt stoklarının 1,5 milyon varil azalması ve rafineri kapasite kullanım oranının yüzde 96,2'ye çıkması da jeopolitik gelişmelerden kaynaklanan yükselişi destekledi.
Doğal gaz ise ABD piyasasındaki güçlü arz görünümü sebebiyle petrolden negatif ayrıştı.
ABD'de üretimin günlük 110,3 milyar fit küpe yükselmesi, stoklara 41 milyar fit küp gaz eklenmesi ve sıvılaştırılmış doğal gaz tesislerine giden akışın azalması, Orta Doğu kaynaklı güç risklerinin doğal gaz fiyatlarına tesirini sınırladı.
Bununla birlikte, haftalık bazda Brent petrolün varil fiyatı yüzde 14,2 artarken, doğal gazın İngiliz termal ünitesi cinsinden fiyatı yüzde 1 geriledi.
Tahıllarda Karadeniz kaynaklı arz telaşları öne çıktı
Tarım emtialarında karışık bir seyir izlenirken, tahıllarda Karadeniz'deki sevkiyat riskleri, ABD'deki hava şartları ve üretim varsayımları fiyatlamalarda tesirli oldu.
Buğdayda Rusya ile Ukrayna'nın Karadeniz ve Azak Denizi'ndeki gemilere yönelik taarruzlarının artması, bölgeden yapılan tahıl ihracatının aksayabileceği kaygısını güçlendirdi.
Ukrayna'nın Karadeniz limanları üzerinden tahıl ihraç etme kapasitesinin Rus akınları sebebiyle yaklaşık 3'te biri oranında azalması ve Azak Denizi'ndeki nakliyeciliğin sonlandırılması da fiyatları destekledi.
Mısır ve soya fasulyesinde ABD'nin kuzeyindeki üretim bölgeleri için açıklanan aşırı sıcaklık iddiaları öne çıktı. ABD Tarım Bakanlığının haftalık raporunda mısırın yüzde 68'i, soya fasulyesinin yüzde 65'i güzel yahut kusursuz durumda değerlendirilirken, ABD'nin Çin'e 340 bin tonluk yeni soya fasulyesi satışı açıklaması alımları destekledi.
Bu gelişmelerle birlikte Chicago Ticaret Borsası'nda kile başına fiyatlar buğdayda yüzde 7, mısırda yüzde 1,6, pirinçte yüzde 1,3 ve soya fasulyesinde yüzde 1 arttı.
Kahvede, Brezilya Kahve İhracatçıları Konseyinin ülkenin haziran ayı yeşil kahve ihracatının yıllık yüzde 14,4 artarak 2,64 milyon çuvala ulaştığını açıklaması fiyatları baskıladı.
Kakaoda Avrupa'nın ikinci çeyrek öğütme ölçüsünün yıllık yüzde 4,6 azalarak son 6 yılın en düşük ikinci çeyrek düzeyine gerilemesi ve Nijerya'nın haziran ayı kakao ihracatının yüzde 30 artması tesirli oldu.
ABD'de Intercontinental Exchange'te libre bazında fiyatlar pamukta yüzde 3,6, kahvede yüzde 3,9 ve şekerde yüzde 0,4 gerilerken, kakaonun ton başına fiyatı yüzde 7,5 düştü.
Vargı Ekonomi Haberleri
