Japon yeni, dolar karşısında 163,23 düzeyini görerek yaklaşık 40 yılın en düşük seviyesine geriledi. Kur, Aralık 1986’dan bu yana birinci defa bu bölgeye inerken Japonya’nın para siyaseti, güç faturası ve büyüme görünümü birebir anda baskı altında kaldı.
Doların global ölçekte güçlenmesi yen üzerindeki satışları hızlandırdı. Orta Doğu’daki tansiyonla petrol fiyatlarının yükselmesi ise güç ithalatına bağımlı Japonya’nın dış ticaret ve enflasyon hesabını zorlaştırdı.
Yen 40 yılın en düşük düzeyini gördü
Dolar yen kuru 163,23 düzeyine çıkarak 1986’dan bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Kurun yükselmesi, bir dolar karşılığında daha fazla yen ödenmesi manasına geliyor.
Japonya Maliye Bakanlığı, döviz piyasasındaki tek yönlü ve süratli hareketleri yakından izlediğini bildirdi. Müdahale ikazları kısa vadeli reaksiyon yaratsa da yen üzerindeki temel baskıyı ortadan kaldırmadı.
Tokyo idaresi daha evvel direkt döviz satışıyla piyasaya müdahale etmişti. Piyasa, 164 ve üzerindeki düzeylerde yeni bir adım gelip gelmeyeceğini takip edecek.
Petrol faturası kur baskısını artırdı
Japonya güç gereksiniminin büyük kısmını ithalatla karşılıyor. Petrol fiyatlarındaki yükseliş, ülkenin dolar talebini artırırken ticaret istikrarı üzerinde ek maliyet oluşturuyor.
Zayıf yen, petrol ve doğal gaz ithalatını yerel para cinsinden daha kıymetli hale getiriyor. Güç maliyetindeki artış elektrik, ulaşım ve üretim fiyatlarına yansıyabiliyor.
Kur ile güç fiyatının tıpkı anda yükselmesi, Japonya Merkez Bankası’nın enflasyon görünümünü daha dikkatli değerlendirmesine yol açacak.
Faiz yüzde 1’de bulunuyor
Japonya Merkez Bankası, haziranda siyaset faizini yüzde 1’e çıkararak 31 yılın en yüksek düzeyine taşımıştı. Bankanın gelecek haftaki toplantıda faizi sabit bırakması bekleniyor.
Yeni ekonomik iddialar ise bir sonraki faiz artırımının zamanlaması açısından daha belirleyici olacak. Ekonomistlerin büyük kısmı yıl sonuna kadar faizin yüzde 1,25’e çıkarılabileceğini öngörüyor.
Bankanın zayıf yen ve ithal enflasyona daha fazla vurgu yapması, ek faiz artırımının ekim yahut aralık toplantısına taşınabileceği beklentisini güçlendirebilir.
Erken artış büyümeyi zorlayabilir
Japon iktisadının büyüme görünümü para siyasetindeki hareket alanını sınırlıyor. Faizlerin süratli yükselmesi, şirketlerin finansman maliyetini ve hane halkının kredi yükünü artırabilir.
Kamu borcunun ulusal gelire oranının yüzde 200’ün üzerinde bulunması da faiz artışlarının bütçe üzerindeki tesirini büyütüyor. Tahvil getirilerindeki yükseliş, devletin borçlanma maliyetine daha yüksek faiz olarak yansıyor.
Merkez Bankası bu sebeple kurdaki baskıyı azaltmak ile kırılgan büyümeyi korumak arasında istikrar kurmaya çalışıyor.
Geç kalınması enflasyonu besleyebilir
Faiz artırımının gecikmesi halinde yen üzerindeki baskı sürebilir. Zayıf kur, ithal eserlerin maliyetini yükselterek tüketici enflasyonunu yine hızlandırabilir.
Japonya uzun yıllar düşük enflasyon ve deflasyonla uğraş etti. Yeni periyotta ise güç, besin ve hizmet fiyatlarındaki yükseliş para siyasetinin temel meselesine dönüştü.
Merkez Bankası’nın enflasyon maksadının kalıcı biçimde aşılabileceğine ait sinyal vermesi, faiz patikasının tekrar yukarı çekilmesine yol açabilir.
ABD getirileri doları destekliyor
ABD iktisadının dirençli kalması ve faiz indirim beklentilerinin zayıflaması doları destekliyor. ABD tahvil getirilerindeki yüksek seyir, dolar ile yen arasındaki faiz farkını geniş tutuyor.
Yatırımcıların düşük faizli yenle borçlanıp daha yüksek getirili varlıklara yönelmesi de yeni zayıflatan ögeler arasında bulunuyor. Taşıma süreçlerinin devam etmesi, Japonya’nın hudutlu faiz artırımlarının kur üzerindeki tesirini azaltıyor.
ABD Merkez Bankası’nın faiz patikasına ait her yeni sinyal, dolar yen kurunda sert hareketlere yol açabilir.
Müdahalenin kalıcılığı tartışılıyor
Japonya’nın direkt döviz müdahalesi kuru kısa vadede aşağı çekebilir. Kalıcı toparlanma için ise faiz farkının daralması ve güç maliyetlerinin gerilemesi gerekiyor.
Tek başına döviz satışı, dolar talebini ve global faiz farkını ortadan kaldırmıyor. Müdahalenin piyasa şartları değişmeden tekrarlanması rezerv maliyetini artırabilir.
Tokyo yönetiminin Maliye Bakanlığı, Japonya Merkez Bankası ve büyük kamu fonları üzerinden koordineli hareket edip etmeyeceği yakından izlenecek.
Gözler gelecek haftaki toplantıda
Japonya Merkez Bankası’nın gelecek haftaki toplantıda siyaset faizini yüzde 1’de tutması bekleniyor. Karar metnindeki kur, petrol ve enflasyon değerlendirmeleri piyasanın yönünü belirleyebilir.
Bankanın büyüme ve enflasyon kestirimlerini yukarı çekmesi, yıl sonundan evvel faiz artışı mümkünlüğünü artıracak. Daha temkinli bir ileti ise yen üzerindeki baskının sürmesine sebep olabilir.
Piyasa ayrıyeten dolar yen kurunda 164 düzeyi, Japon tahvil getirileri ve Maliye Bakanlığı’nın müdahale açıklamalarını takip edecek.
Vargı Ekonomi Haberleri
