Türkiye’de motorlu taşıt parkı, son çeyrek asırda güçlü bir büyümeyi de beraberinde getirdi. Bu büyüme yalnızca niceliksel olarak olmadı. Şehirleşme modellerinin, sosyo-ekonomik kültürün ve tüketici alışkanlıklarının büyük bir yapısal değişimine sebep oldu. Bu durum Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine de yansıdı. TÜİK’e nazaran, 2002- 2026 yılları arasında trafiğe kayıtlı motorlu kara taşıtı sayısı 8 milyon 655 bin 170 adetten 34 milyon 545 bin 132 adede yükseldi. Böylelikle toplam park yüzde 299 büyüyerek dört katına çıktı. Araba sayısı 4 milyon 600 binden 17 milyon 867 bine, kamyonet sayısı 875 binden 4 milyon 984 bine ulaştı. 2002’de 1 milyon 47 bin 907 adet olan motosiklet sayısı 2026’da 7 milyon 436 bin 710’a kadar çıktı. Yüzde 610’luk artışla, motosiklet parkı 25 yılda 7,1 kat büyüdü.
5 araçtan biri motosiklet
2002’de her 100 taşıttan yaklaşık 12’si motosikletken, 2026’da bu oran yüzde 21,5’e çıktı. Bugün Türkiye’de trafiğe kayıtlı her beş araçtan biri motosiklet olarak kayıtlara geçti. Arabanın toplam içindeki hissesi birebir devirde yüzde 53,1’den yüzde 51,7’ye gerilerken, kamyonetin hissesi yüzde 10,1’den yüzde 14,4’e yükseldi. Motorlu kara taşıtları verilerine nazaran, toplam park araba merkezli görünümünü korudu.
Yollardaki iki teker sayısı 7,4 milyonu aştı
Son devirde motosiklette yaşanan artışın en büyük nedenleri arasında büyüyen kurye trafiği gösteriliyor. Bunun yanında büyükşehirlerde hayatın gitgide zorlaşmasıyla birlikte, iki tekere talep artıyor. Bunun arkasında hem kolay ulaşım hem de fiyat avantajı yatıyor. Araba fiyatlarının ve finansman maliyetlerinin yükseldiği devirlerde motosiklet, bilhassa kent içi kısa aralarda daha erişilebilir bir mobilite aracı olarak öne çıkıyor. Datalar bu dönüşümün son yıllarda sertleştiğine işaret etti. Motosiklet sayısı 2022’de 4,1 milyon iken 2023’te 5 milyonu aştı. 2024’te 6,2 milyona, 2025’te 7,1 milyona çıktı. 2026 Haziran itibarıyla sayı 7,4 milyona ulaşmış durumda. Böylelikle sadece 2022- 2026 arasında parka yaklaşık 3,3 milyon motosiklet eklendi. 2002- 2026 periyodunda araba sayısı yüzde 288, kamyonet sayısı yüzde 469, özel maksatlı taşıt sayısı yüzde 393 artarken minibüsteki büyüme yüzde 125, traktörde yüzde 97, kamyonda yüzde 85 ve otobüste yüzde 81 seviyesinde kaldı. Motosiklet yüzde 610 ile açık ara lider oldu. Kamyonet parkındaki 5,7 katlık büyüme de KOBİ’ler, kent içi lojistik, servis ve dağıtım faaliyetleriyle öne çıktı.
Motosiklet parkının seyrine bakıldığında, 2002-2010 arasında sayı yaklaşık 1,3 milyon adet artarak 2,4 milyona yaklaştı. 2010-2020 periyodunda artış daha sonlu kaldı. Lakin büyüme devam ederek 3,5 milyon adet düzeyine ulaştı. Asıl kırılma pandemi sonrası 2020’de yaşandı. Dört yılı aşkın sürede motosiklet sayısı iki katın üzerine çıktı. Motosikletin toplam taşıt parkındaki hissesi yüzde 20’yi aştı. Satış, bakım, yedek kesim, ekipman, sigorta ve finansman alanlarında genişleyen bir ekosistem de oluştu.
Benzinlinin hissesi yıllar sonra dizele yaklaştı
TÜİK’in yakıt çeşidi tablosu, araba parkında da uzun soluklu bir dönüşüme işaret etti. 2004’te arabaların yüzde 75,2’si benzinliydi. Bu oran 2019’da yüzde 24,2’ye kadar geriledikten sonra tekrar yükselişe geçti ve 2026’da yüzde 31’e ulaştı. Dizelin hissesi 2004’te yüzde 4,7 iken 2020’de yüzde 38,3 ile doruğa çıktı; akabinde gerileyerek 2026’da yüzde 32,1’e indi. LPG ise 2013’te yüzde 41,5 ile en yüksek hissesine ulaştıktan sonra kademeli olarak yüzde 29,4’e çekildi. Son yılların asıl yeni kıssası hibrit ve elektrikli arabalar. Hibritlerin park içindeki hissesi 2019’da sadece yüzde 0,1 iken 2026’da yüzde 4,7’ye çıkarak 846 bin 813’e ulaştı. Elektrikli arabaların hissesi 2022’de yüzde 0,1 seviyesindeyken 2026’da yüzde 2,5’e, araç sayısı ise 445 bin 939’a yükseldi. Hibrit ve elektrikli arabaların toplamı böylelikle 1,3 milyon adede yaklaştı. Buna karşın mevcut parkın dönüşümü yeni araç satışlarından daha yavaş ilerledi. 17,9 milyonluk araba parkında akaryakıt, dizel ve LPG’li araçlar hâlâ toplamın yüzde 92,5’ini oluşturuyor.
İkinci el araç pazarı 5 milyonu geçti
TÜİK dataları ikinci el araç pazarının grafiğini de ortaya koydu. 2026’nın Ocak-Haziran periyodunda toplam 5 milyon 119 bin 263 taşıt el değiştirdi. 2025’in birebir periyodunda bu sayı 5 milyon 154 bin 601’di. Yıllık bazda yüzde 0,7’lik sonlu gerileme yaşansa da hacim 5 milyonun üzerinde kaldı. Birinci altı ayda her ay ortalama yaklaşık 853 bin araç devredildi. Birinci altı ayda 3 milyon 453 bin 110 araba el değiştirirken, arabanın toplam evreler içindeki hissesi yüzde 67,5 oldu. Kamyonette 767 bin 523, motosiklette 526 bin 809, traktörde 154 bin 218 zaman gerçekleşti. Araba periyotları geçen yılın birebir devrine nazaran yüzde 0,7, kamyonet devranları yüzde 0,8 gerilerken motosiklet zamanları yüzde 0,4 arttı. Motosiklet hem taşıt parkında hem de ikinci el süreçlerinde olumlu ayrıştı. Ocakta bölüm sayısı yüzde 1,8, şubatta yüzde 5,8 ve martta yüzde 6,1 arttı. Nisanda yüzde 3,9 düşen pazar, mayısta yüzde 21,7 daraldı. Haziranda ise yüzde 12,1’lik güçlü artışla 941 bin 964 sürece ulaşıldı.
Lojistik segmenti büyümenin hayli gerisinde
Verilere nazaran, otobüs (%81) ve kamyon (%85) üzere toplu taşıma ve ağır lojistik segmentleri, pazar büyümesinin hayli gerisinde kaldı. Türkiye’de motorlu taşıt pazarı büyümeye devam ederken büyümenin merkezi giderek çeşitleniyor. Araba hâlâ en büyük kategori, ama motosiklet 7,4 milyonluk parkı ve yüzde 610’luk uzun devir artışıyla artık yan bir pazar değil. İkinci elde 5,1 milyonluk yarıyıl hacmi, mevcut araç stokunun büyük, satışların ise canlı olduğunu gösteriyor. Önümüzdeki periyotta faiz, gelir artışı, akaryakıt maliyetleri ve düzenlemeler satış suratını belirleyecek.
Vargı Ekonomi Haberleri
