Avrupa’nın kimya üreticileri ikinci çeyrek bilançolarına savaş kaynaklı fiyat avantajıyla giriyor. Hürmüz Boğazı etrafındaki sevkiyat kesintileri, hammaddeye daha bağımlı Asyalı üreticilerin maliyetlerini artırırken Avrupalı şirketlerin kimi eserlerde fiyat yükseltmesine alan açtı.
Yatırımcıların odağı artık fiyat artışının kendisinden çok satış hacmi ve kârlılığa çevrildi. Müşterilerin tedarik endişesiyle öne çektiği siparişler sona erdiğinde, Avrupa kimya bölümünün yıllardır taşıdığı zayıf talep meselesinin tekrar görünür hale gelmesi bekleniyor.
Fiyat avantajı nereden geldi
Orta Doğu’daki çatışmalar petrol, doğal gaz ve petrokimya hammaddelerinin taşınmasını zorlaştırdı. Artan navlun maliyetleri ve teslimat mühletleri, Asya’dan Avrupa’ya eser gönderen üreticilerin fiyat avantajını daralttı.
Avrupalı müşteriler bu devirde en düşük fiyat yerine kesintisiz teslimata öncelik vermeye başladı. Bölge içinde üretim yapan şirketler daha muteber tedarikçi pozisyonuna gelirken birtakım kimyasal eserlerde satış fiyatları yükseldi.
Özellikle yüksek performanslı polimerler, yağlayıcı katkıları, çapraz bağlayıcılar ve belli özel kimyasallarda arz sıkışıklığı görüldü. Asya’dan gelen rekabetin süreksiz olarak zayıflaması, Avrupalı üreticilerin marjlarını destekledi.
Savaşın birinci aylarında yapılan ihtiyati alımlar da siparişleri artırdı. Şirketler ve sanayi müşterileri, hammadde kıtlığı yaşanabileceği kaygısıyla olağan gereksinimlerinin üzerinde stok oluşturdu.
Almanya’da üretim yüzde 3 düştü
Fiyat avantajına karşın bölümün temel göstergeleri toparlanmaya işaret etmiyor. Almanya’nın kimya ve ilaç üretimi 2026’nın birinci yarısında geçen yılın tıpkı devrine nazaran yüzde 3 geriledi.
Sektörün altı aylık satışları yüzde 1 düşüşle 106 milyar euroya indi. Üretici fiyatları ise yüzde 2 yükseldi. Sayılar, ciroyu fiyatların desteklediğini lakin fizikî üretim ve sipariş hacminin zayıf kaldığını gösterdi.
Alman Kimya Sanayicileri Birliği, ilaç kesimi dahil toplam üretimin 2026’nın tamamında yüzde 1,5 azalmasını bekliyor. Birlik, savaşın kimi şirketlere sağladığı kısa vadeli avantajın genel dal görünümünü değiştirmeye yetmediğini belirtti.
Kimya dalı; otomotiv, inşaat, tarım, dokumacılık, ambalaj ve tüketici eserlerine girdi sağlıyor. Üretimdeki daralma sadece kimya şirketlerinin değil Avrupa endüstrisinin genel talep şartlarının da zayıf seyrettiğine işaret ediyor.
Üç şirket beklentiyi yükseltti
BASF, ikinci çeyrekte özel kalemler öncesi faiz, vergi ve amortisman öncesi kârının 2,4 milyar euroya ulaştığını açıkladı. Piyasa beklentisi 2,1 milyar euro düzeyindeydi. Şirketin satışları yüzde 16 arttı.
Alman kimya üreticisi, 2026 yılı kâr beklentisini 6,2-7 milyar euro aralığından 6,9-7,7 milyar euroya çıkardı. Yıllık ortalama petrol fiyatı varsayımını da 65 dolardan 80 dolara yükseltti.
BASF’nin beklentisini artırmasına karşın şirket payları öncü dataların açıklandığı gün yüzde 4 geriledi. Yatırımcıların kimyasal fiyatlarındaki son düşüşe, ikinci yarıdaki kâr suratına ve kimi ana faaliyet alanlarının beklentiyi karşılayamamasına odaklandığı görüldü.
Brenntag, ikinci çeyrek faaliyet kârının yaklaşık 450 milyon euro olmasını bekliyor. Şirket, yıllık faaliyet kârı iddiasını 1,15-1,35 milyar eurodan 1,25-1,4 milyar euro aralığına yükseltti.
Evonik ise ikinci çeyrekte düzeltilmiş faaliyet kârının 600-650 milyon euro arasında gerçekleşmesini bekliyor. Aralığın orta noktası, geçen yılın tıpkı periyodundaki 509 milyon euroya nazaran yüzde 23 artışa işaret ediyor.
Şirket yıllık düzeltilmiş faaliyet kârı beklentisini 1,7-2 milyar eurodan 2-2,2 milyar euroya çıkardı. Evonik, güzelleşmede yüksek fiyatların, artan hacmin, maliyet azaltımlarının ve Asyalı rakiplerin yaşadığı tedarik meselelerinin tesirli olduğunu bildirdi.
Stoklama gerçek talep değil
Sektörün karşı karşıya olduğu temel soru, ikinci çeyrekteki güçlü siparişlerin ne kadarının gerçek tüketimden kaynaklandığı olacak. Müşterilerin arz kesintisine karşı yaptığı ihtiyati alımlar, gelecek aylardaki siparişlerin öne çekilmiş hali olabilir.
Stokların kâfi düzeye ulaşması ve deniz nakliyatının olağanlaşması durumunda yeni siparişlerin süratle yavaşlaması bekleniyor. Bu türlü bir senaryoda üreticiler, geniş kapasiteyle zayıf talebin yine karşı karşıya kaldığı bir piyasa görecek.
Alman sektör birliği, savaşın yarattığı süreksiz ekonomik hareketliliğin sona ermesinin akabinde fiyat baskısının geri dönebileceği ikazında bulundu. Evvelce yapılan alımların azalması, ikinci yarıda satış hacimlerini aşağı çekebilir.
Evonik de tedarik zincirlerindeki avantajın yılın ilerleyen kısmında zayıflamasını bekliyor. Şirket, Hürmüz Boğazı’nın yine açılması ve deniz nakliyatının dengelenmesiyle Asyalı rakiplerin pazara daha güçlü dönebileceğini öngörüyor.
Asya rekabeti geri dönüyor
Avrupa kimya bölümü uzun müddettir yüksek güç maliyetleri ve Çin merkezli kapasite artışıyla çaba ediyor. Çin’de lokal üretimin büyümesi, daha evvel Avrupa’dan yapılan kimyasal eser ithalatının kıymetli kısmını ikame etti.
Avrupalı şirketler geçmişte süratli büyüyen Asya pazarlarına ihracat yaparak kapasitelerini yüksek düzeyde tutabiliyordu. Çin ve öbür Asya ülkelerinde yeni tesislerin devreye girmesi, bu ticaret modelini zayıflattı.
Orta Doğu’daki sevkiyat sorunu Asyalı üreticilerin hammadde maliyetlerini süreksiz olarak artırdı. Buna rağmen bölgedeki şirketlerin alternatif tedarik yolları geliştirmesi ve üretim planlarını yeni şartlara uyarlaması bekleniyor.
Enerji fiyatlarının olağanlaşması halinde Avrupa’nın yapısal maliyet dezavantajı yine öne çıkabilir. Doğal gaz, elektrik, iş gücü ve düzenleme maliyetleri Avrupa’daki tesislerin Asya ve ABD’deki rakiplerle rekabetini zorlaştırıyor.
Sektördeki süreksiz kâr artışı, tekrar yapılanma planlarını da durdurmadı. Evonik, 2024-2026 devrindeki 2 bin 800 kişilik azaltıma ek olarak 2027-2029 yıllarında yaklaşık 3 bin 200 durumu daha kaldırmayı planlıyor.
Bilanço takvimi kritik
Avrupa kimya bölümünde fiyat dayanağının kalıcı olup olmadığı, temmuz sonundan itibaren açıklanacak bilançolarda görülecek. Yatırımcılar sırf faaliyet kârına değil satış hacmi, sipariş görünümü ve ikinci yarı iddialarına odaklanacak.
BASF 29 Temmuz’da yarıyıl sonuçlarını açıklayacak. Wacker Chemie’nin bilançosu 30 Temmuz’da, Clariant’ın sonuçları ise 31 Temmuz’da yayımlanacak.
Evonik sonuncu ikinci çeyrek sonuçlarını 4 Ağustos’ta duyuracak. Lanxess 7 Ağustos’ta, Brenntag ise 12 Ağustos’ta yarıyıl bilançosunu açıklayacak.
Bilançolarda fiyatların ne kadar yükseldiği, satış hacminin artıp artmadığı ve işletme sermayesindeki hareket izlenecek. Yüksek stoklar ve değerli hammaddeler, kâr artmasına karşın nakit akışını baskılayabilir.
Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiği, petrol ve doğal gaz fiyatları ile Asya’dan Avrupa’ya navlun maliyetleri dalın ikinci yarı görünümünü belirleyecek. Savaş kaynaklı fiyat takviyesi azalırsa Avrupa kimya şirketlerinin tekrar zayıf talep ve kapasite ziyadesiyle müsabakası bekleniyor.
Vargı Ekonomi Haberleri
