Tarım ve besin piyasalarında arz, fiyat ve yerli üretimi etkilemesi beklenen ithalat vergilerinde yeni düzenlemeler yapıldı.
Resmi Gazete’de yayımlanan 11506 ve 11508 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları; kuru soğan, ceviz, kurutulmuş tatlı biber, makarna, glikoz ve oligofruktoz üzere çok sayıda eseri kapsıyor.
Bazı eserlerde iç piyasadaki artan fiyatları denetim altına almak için vergi indirimi yapılırken, birtakım eserlerde yerli üreticiyi korumak için ithalat maliyetleri yükseltildi.
Kuru soğanda vergi yüzde 5’e indirildi
Kararla birlikte kuru soğan ithalatında gümrük vergisi süreksiz olarak düşürüldü.
0703.10.19.00.11 gümrük tarife istatistik konumunda yer alan kuru soğanın ithalatında gümrük vergisi, 31 Ağustos 2026 tarihine kadar yüzde 5 olarak uygulanacak. Kelam konusu oran yüzde 49,5 düzeyindeydi.
Bosna-Hersek, Singapur ve Kosova ise düzenlemenin dışında tutuldu. Bu ülkelerden yapılacak ithalatta mevcut tercihli tarife kararları geçerli olacak.
İthalatın ölçüsüne ve iç piyasaya giriş vaktine bağlı olarak kararın, toptan ve perakende soğan fiyatları üzerinde aşağı yönlü baskı yaratması bekleniyor. Buna karşılık yeni dönem eserini piyasaya sunan yerli üreticiler açısından ithalatın zamanlaması ve ölçüsü kritik değer taşıyor.
Ceviz ithalatının maliyeti yükseliyor
Ceviz ithalatında uygulanan ek mali yükümlülükler ise tekrar belirlendi. Resmi Gazete’de yayınlanan kararla; kabuklu ceviz ithalatındaki ek mali yükümlülük tonda 451 dolardan 738 dolara, iç cevizde ise 1099 dolardan 1772 dolara çıkarıldı.
Kabuklu cevizde Bosna-Hersek, Kosova ve Birleşik Arap Emirlikleri; kabuksuz cevizde ise Bosna-Hersek ve Birleşik Arap Emirlikleri uygulamanın dışında bırakıldı.
Karar, ithal eser karşısında maliyet rekabeti sağlamakta zorlanan yerli ceviz üreticisi açısından hami bir adım niteliği taşıyor. Fakat cevizde iç üretimin talebi karşılamadığı periyotlarda ithalat maliyetinin artması, kuruyemiş endüstrisi ve perakende fiyatları üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturabileceği kaydediliyor.
Kurutulmuş tatlı biberde vergi yüzde 41’e kadar çıkıyor
İthalat rejiminde yapılan bir başka değişiklik, kurutulmuş tatlı biberi kapsıyor.
0904.21.10.00.00 GTİP’li eserde gümrük vergisi, menşe ülkeye nazaran farklı oranlarda uygulanacak.
Avrupa Birliği, Birleşik Krallık ve birçok ülke kümesinde vergi oranı yüzde 19,5'ten yüzde 41'e çıkarılırken, Güney Kore için yüzde 19,5, Malezya için yüzde 15,6 oranı uygulanacak. Bosna-Hersek, Kosova ve Venezuela’dan yapılacak ithalatta ise gümrük vergisi sıfır olacak.
Birtakım makarna çeşitlerine yüzde 10 ek vergi
11508 sayılı Kararla, kimi makarna cinsleri İlave Gümrük Vergisi Kararı kapsamına alındı. Düzenleme; yumurtalı makarnaları, yumurtasız ve sebzeli makarnaları, kurutulmuş makarnaları, birtakım noodle ve gibisi eserleri kapsıyor. Belirlenen ülke ve ülke kümelerinden yapılacak ithalatta yüzde 10 ek gümrük vergisi uygulanacak.
Avrupa Birliği, Birleşik Krallık, Bosna-Hersek, EFTA ülkeleri, Güney Kore, Malezya, Kosova, İran ve Venezuela’dan yapılacak ithalat ise ek vergiden muaf tutuldu.
Türkiye, makarna üretimi ve ihracatında güçlü bir sanayi altyapısına sahip. Yeni düzenleme, özellikle tercihli ticaret anlaşması bulunmayan ülkelerden gelen eserlere karşı yerli makarna endüstrisinin korunmasını amaçlıyor. Lakin çok sayıda ülkenin ek vergiden muaf olması sebebiyle kararın toplam ithalatı azaltmaktan çok, ithalatın menşe dağılımını değiştirmesi de mümkün görünüyor.
Tıbbi besin ve enteral eserlere kolaylık
Resmi Gazete'de yayımlanan kararlarda sıhhat maksatlı besin eserleri bakımından farklı bir yaklaşım benimsendi. Sıhhat Bakanlığınca düzenlenen denetim dokümanı kapsamında ithal edilen tıbbi gayeli besinler ile enteral beslenme eserlerinde, muhakkak ek mali yükümlülüklerin sıfır olarak uygulanabilmesine imkân sağlandı.
Bu düzenleme genel besin ithalatını kapsamıyor. Vergi kolaylığı sırf sıhhat gayeli, dokümanlı ve belirlenen eser kümeleri için geçerli olacak.
Şeker türevi girdilerde kullanım alanı daraltıldı
Kararla glikoz ve oligofruktoz üzere birtakım şeker türevi girdilerin indirimli gümrük vergisinden yararlanabileceği kesin kullanım alanları da yine düzenlendi. Vergi avantajı bilhassa; makul şekerleme eserleri, tıbbi gayeli besinler ve enteral beslenme eserleri ile sonlandırıldı.
Bazı glikoz cinslerinin hemodiyaliz solüsyonu ve makul sanayi eserlerinin üretiminde kullanılması halinde uygulanan sıfır gümrük vergisi imkânı ise sürdürüldü.
İthalatçıya 30 günlük geçiş müddeti
Yeni vergi getirilen yahut mevcut mali yükümlülüğü artırılan eserlerde ithalatçılar için geçiş mühleti de tanındı.
Kararların yayımlanmasını izleyen 30 gün içinde gümrük beyannamesi tescil edilen eserlerde, değişiklik öncesindeki vergi ve mali yükümlülükler uygulanacak. Her iki karar da 11 Temmuz 2026 prestijiyle yürürlüğe girdi.
Vargı Ekonomi Haberleri
