Seçim sonuçlarından merkez bankalarının faiz kararlarına, savaşların seyrinden spor müsabakalarına kadar birçok olay üzerine süreç yapılabilen kestirim piyasaları son periyotta süratle büyüyor. Fakat süreç hacmindeki rekor artış, içeriden bilgi kullanımı, manipülasyon savları ve etik tartışmaları da gündeme taşıyor.
Söz konusu sistemde kullanıcılar bir olayın gerçekleşip gerçekleşmeyeceğine ait "Evet" yahut "Hayır" seçeneklerine süreç yapabiliyor. Örneğin, Fed'in faiz indirip indirmeyeceği, Hürmüz Boğazı'ndaki ticaretin ne vakit olağana döneceği ya da ABD ile İran arasında nükleer mutabakat yapılıp yapılmayacağı üzere çok farklı mevzular süreç görebiliyor.
Sızdırılan bilgilerle milyonlarca dolarlık kazanç
Söz konusu piyasalarda düşük süreç hacmine sahip varsayımlar, birkaç büyük yatırımcı tarafından yönlendirilebiliyor. Olayın sonucunu evvelden bilen vazifeliler, şirket çalışanları ve sportmenlerin süreç yapması ise "içsel bilgiye dayalı işlemler"e (insider trading) yol açabiliyor.
Bu üslup süreçlerin yapılabiliyor olması kullanıcılar için mağduriyetlere sebep olabiliyor. Geçmişte birtakım siyasi isimlerin kendi adaylıkları üzerine süreç yaptığı, ayrıyeten ABD'nin Venezuela ve İran'a yönelik askeri adımlarına ait sızdırılan bilgiler sayesinde milyonlarca dolar yarar elde edildiği yönündeki tezler bu tartışmaları daha da büyüttü.
Bir öbür olayda ise Beyaz Saray'da misyon yapan bir çalışanın, Donald Trump'ın konuşma metinlerine ait iddia piyasalarında süreç açtığı savı kamuoyunda geniş yankı uyandırdı.
İşlem hacminde "bahis" etkisi
ABD merkezli araştırma şirketi The Block'un verisine nazaran, bu alanda global boyutta en büyük hacme sahip şirketlerin (Kalshi, Polymarket ve Polymarket US) aylık hacmi Temmuz 2025'te 2 milyar dolar civarındaydı. Bu meblağ, Mayıs 2026'da 25 milyar dolara çıktı. Geçen ay ise meblağ 2026 FIFA Dünya Kupası tertibi iddialarının de tesiriyle 45 milyar dolara yaklaştı.
Bu datalar, son periyotta büyüyen piyasaya ait ülkelerde "Tahmin piyasası mı?" yoksa "Yeni jenerasyon kumar mı?" tartışmalarını alevlendirdi.
"Tahmin piyasaları manipülasyona açık"
Beykent Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Mustafa Batuhan Tufaner, iddia piyasalarının kâfi kontrol olmadığı sürece manipülasyona açık olduğunu belirtiyor.
Türkiye, Fransa, İsviçre üzere ülkelerde kimi uygulamalara erişimin engellendiğini belirten Tufaner, "Erişim pürüzünün münasebeti ise 'tahmin' kılıfı altında yasa dışı kumar ve bahis faaliyetlerinin yürütülmesi. Regülasyonların aşikâr bir çerçeveye yerleştirilmemesi varsayım piyasalarının 'finansal türev' mi 'bahis' mi olduğu sorusunun karşılığını belirsiz bırakıyor. Varsayım piyasaları manipülasyona muhakkak açık durumda ve bu durum piyasalarda inanç kaybına sebep oluyor." dedi.
Tufaner'e nazaran, düşük süreç hacmine sahip piyasalarda az sayıda büyük yatırımcı fiyatları kolay kolay etkileyebiliyor. Ayrıyeten kimlik doğrulaması yapılmadan hesap açılabilmesi ve kısa müddette yüksek dengeli süreçler gerçekleştirilebilmesi, içeriden bilgi kullanımının tespitini zorlaştırıyor.
Etik tartışmalar büyüyor
Tufaner yalnızca finansal risklerin değil, etik meselelerin da giderek büyüdüğünü söz ediyor.
Savaşlar, doğal afetler yahut insani krizler üzerine süreç yapılmasının, trajik olayları finansal çıkar aracına dönüştürdüğünü belirten Tufaner, bu durumun toplumsal hassaslığı zedeleyebileceğini vurguluyor.
Uzmanlara nazaran kestirim piyasalarının sağlıklı formda çalışabilmesi için güçlü bir yasal düzenleme ve faal kontrol düzeneği da gerekiyor. Aksi halde hem manipülasyon hem de içeriden bilgi kullanımı kaynaklı mağduriyetlerin artabileceği uyarısı yapılıyor.
Vargı Ekonomi Haberleri
