Nurdoğan A. ERGÜN
[email protected]
Dünya genelinde tedarik zinciri krizleri, jeopolitik riskler ve esnek üretim muhtaçlığı, endüstride eklemeli imalat (3D) teknolojilerini, üretimin merkezine taşıyor. Niş bir alan olmaktan çıkıp savunma, havacılık, otomotiv ve medikal üzere dev dalların ana üretim modeli haline gelen global 3D baskı teknolojileri, prototip üretiminden kesin sanayi imalatına geçerek stratejik bir sektöre dönüşüyor. Son yıllarda yaşanan global krizler, üretimde sürat, esneklik ve tedarik zinciri sıkıntılarıyla birlikte üreticinin değerli bir tahlil ortağı haline gelen 3D teknolojileri, 2025’te 30,5 milyar dolarlık hacme ulaştı. Özellikle dijital tedarik zincirlerinin güçlenmesiyle birlikte şirketlerin, birtakım kesimleri stoklamak yerine muhtaçlık anında üretme modeline daha fazla yönelmesiyle büyümenin devam edeceği ve önümüzdeki 5-10 yıllık periyotta bu teknolojilerin üretim süreçlerinde daha merkezi bir pozisyona geleceği öngörülüyor. Global pazarın 8 yılda 5,5 kat büyümeyle 169 milyar dolara çıkması bekleniyor. Materyal olarak bakıldığında ise polimer bazlı baskıların yerini süratle güçlü metal teknolojilerine bıraktığı görülüyor. Yıllık yüzde 23,8 büyüme oranına sahip olan metal eklemeli imalat pazarının önümüzdeki 10 yıl içinde 145 milyar doları aşması öngörülüyor. Türkiye ise savunma ve havacılıktaki gücünü eklemeli imalat sanayiine aktararak bölgesel bir teknoloji üssü olmayı hedefliyor.
Pazarın %50’den fazlası ‘nihai parça’ üretimi
Uluslararası araştırma kurumlarının son dataları de küresel 3D baskı pazarındaki dönüşümü gözler önüne seriyor. Prototip kademesini geçerek doğrudan fabrikalarda sonuncu parçaların üretimine odaklanan pazar, kontratlı üretim hizmetleri ve metal teknolojilerinin rüzgarıyla büyüyor. Fortune Business Insights, Grand View Research, Precedence Research ve alanın en otoriter yayını kabul edilen Wohlers Report verileri, 3D baskı ve eklemeli imalat teknolojilerinin endüstride bir tercih değil, ana üretim modeli haline geldiğini kanıtlıyor. Araştırmalar, 3D baskının geçmişteki “prototip/taslak hazırlama” imajını büsbütün yıktığını gösteriyor. Evvelden üretimin yüzde 80’ini prototipler oluştururken, bugün kesimlerin yüzde 50’den fazlası direkt kullanılabilir işlevsel bileşenlerden ve seri üretim aparatlarından oluşuyor. Öteki yandan satılan 3D aygıtlarının yüzde 77’den fazlasını ağır sanayi tipi yüksek kapasiteli endüstriyel makineler oluştururken, hobi ve masaüstü yazıcıların cirodaki hissesi yüzde 10’un altında kalıyor.
En büyük hisse %28 ile havacılık ve savunmada
3D baskı teknolojilerinin sektörlere nazaran dağılımında ise zirvede yüzde 28 hisse ile havacılık ve savunma sanayii yer alıyor. Şahsa özel ortopedik implantlar, dental tahliller ve cerrahi kılavuzlar sayesinde pazarın en süratli büyüyen segmenti ise yüzde 20’lik hisse ile sıhhat ve medikal kesimi. Otomotiv dalı içerisinde 3D teknolojilerinin pazar pahası ise 3,7 milyar dolar. Analizlerdeki en dikkat cazibeli ayrıntı ise iş modelindeki değişim. Sanayiciler artık yüksek makine yatırımı yapmak yerine kontratlı üretim hizmeti almayı tercih ediyor. 3D baskı ve fason üretim hizmetleri toplam pazarın yüzde 48’ini oluşturuyor. Toplam bölüm gelirlerinde baskı hizmetleri yüzde 48 ile birinci sıradayken, makine ve servis satışı yüzde 26, hammadde yüzde 20, yazılım çözümleri ise yüzde 6 hisse alıyor.
‘Sıfır fire’ ile endüstride yeşil dönüşümün yeni gücü
Geleneksel imalattaki malzeme israfına son veren eklemeli imalat (3D baskı) teknolojileri, endüstride sürdürülebilirliğin anahtarı haline de geliyor. Katman katman üretim modeli sayesinde fire oranlarını minimuma indiren teknoloji, hammadde, lojistik ve stok maliyetlerinde ihtilal yaratıyor. Eklemeli imalatın sürdürülebilir üretim maksatlarına sağladığı temel katkılar ise şöyle; sırf kullanılan kadar gereç tüketilerek hammadde israfı engelleniyor. Optimum tasarımla üretilen komponentler hem eser hayat döngüsünü uzatıyor hem de güç verimliliğini artırıyor. Yerinde ve talep üzerine üretim modelleri sayesinde devasa depolama ve uzun nakliye süreçlerine gereksinim kalmıyor. Dijital dizaynlarla anında üretim yapılarak bakım-onarım süreçleri hızlandırılıyor. Gerçek gereç, yanlışsız tasarım ve doğru üretim senaryosuyla entegre edilen eklemeli imalatın, sanayinin geleceğindeki karbonsuzlaşma ve yeşil mutabakat hedeflerine en somut katkıyı sunan teknoloji olduğu vurgulanıyor.
250 milyon dolarlık ticaret hacmi bekleniyor
Özellikle savunma sanayii, havacılık, otomotiv, medikal teknolojiler, makine ve kalıpçılık üzere bölümlerde kıymetli bir üretim deneyimine sahip Türkiye, eklemeli imalat alanındaki yetişmiş insan gücünü, üreticilerini ve global alıcıları tek bir çatıda toplamak maksadıyla milletlerarası bir tertibe mesken sahipliği yapacak. Yıldırım Ünverdi, Türkiye’nin eklemeli imalat ekosistemini güçlendirmek gayesiyle EXPO3D İstanbul, 17-19 Eylül 2026 tarihlerinde İstanbul Fuar Merkezi’nde düzenleneceğini açıkladı. Türkiye’nin eklemeli imalat, 3D baskı, tasarım ve ileri üretim teknolojilerine odaklanan birinci ve tek ihtisas fuarı olması beklenen aktiflikte, endüstriyel 3D yazıcılardan ileri materyallere, metal tozlarından polimer tahlillerine, yazılım ve simülasyon teknolojilerinden tarama, aksine mühendislik, kalite denetim, otomasyon, son süreç ve üretim hizmetlerine kadar dalın tüm paydaşları birebir platformda buluşacak. 100’ün üzerinde iştirakçi firma, 120’den fazla marka, 10 bini aşkın profesyonel ziyaretçi beklenen fuarda, yaklaşık 250 milyon dolarlık ticaret hacmi hedefleniyor. Maksat, eklemeli imalat sanayiinde Türkiye’nin merkez olması.
“Türkiye’nin kozu savunma sanayii ve tasarım”
Sektördeki global gelişmeleri ve Türkiye’nin pozisyonunu kıymetlendiren EXPO3D İSTANBUL Fuar Koordinatörü Yıldırım Ünverdi, eklemeli imalatın artık yalnızca bir imalat tekniği değil, dijital tedarik zincirini ve rekabet gücünü yöneten stratejik bir akıllı sistem olduğunu vurguladı. Türkiye’nin eklemeli imalat alanındaki potansiyeline dikkat çeken Ünverdi, Türkiye’nin Milli Teknoloji Hamlesi vizyonuyla önemli bir ivme yakaladığını belirtti. Türkiye’nin asıl fırsatının yalnızca bu makineleri kullanan bir pazar değil, gereç, yazılım, metal tozu ve son kesim üreten bir ekosistem kurmak olduğunu tabir etti. Ünverdi, “Çin ve Hindistan üzere ülkeler standart ve seri imalatta öne çıkarken, Türkiye, yüksek mühendislik yeteneği, esnek üretim altyapısı ve stratejik coğrafik pozisyonuyla fark yaratıyor. Savunma endüstrimiz, İHA/ SİHA teknolojilerimiz ve havacılıktaki memleketler arası başarılarımız, Türkiye’yi eklemeli imalatta bölgesel bir tedarik ve teknoloji merkezi yapabilecek güçte” dedi.
En süratli büyüyen pazar Asya Pasifik
Coğrafi dağılımda ABD’nin uzay ve savunma ataklarıyla Kuzey Amerika yüzde 33-40 bandındaki pazar hissesiyle liderliğini koruyor. Otomotiv ve makine devleriyle Avrupa yüzde 25-26 hisseyle ikinci sırada yer alırken, Çin, Japonya ve Güney Kore’deki seri imalat yatırımlarıyla Asya- Pasifik bölgesi yıllık yüzde 20-23’lük gelir artışıyla en süratli büyüyen pazar olarak öne çıkıyor.
Vargı Ekonomi Haberleri
