ABD idaresi, yüksek alüminyum tarifelerini üretim yatırımına bağlayan yeni bir teşvik programı başlattı. Programa kabul edilen şirketler, muhakkak ölçüdeki birincil alüminyum ithalatında mevcut verginin yarısını ödeyecek.
Düzenleme genel bir tarife indirimi manasına gelmiyor. Avantajdan sırf ABD’de yeni üretim kapasitesi oluşturmayı taahhüt eden ve planı Ticaret Bakanlığı tarafından onaylanan şirketler yararlanabilecek.
İndirim sırf yatırım kelamı verene
Yeni program; ABD’de birincil alüminyum tesisi kuracak, mevcut bir tesisi genişletecek yahut eski bir tesisi yenileyerek üretimi artıracak şirketleri kapsayacak.
Başvuruda bulunan şirketlerin yatırım planlarını, üretim amaçlarını, maliyet hesaplarını ve proje takvimlerini Ticaret Bakanlığına sunması gerekecek.
Teşvikin temel kaidelerinden biri, tesis inşaatının en geç 20 Ocak 2029 tarihinde başlaması olacak. Sadece niyet açıklaması yapan lakin uygulanabilir bir yatırım takvimi sunamayan şirketlerin programa alınmaması bekleniyor.
İthalat hakkı üretim kapasitesine bağlanacak
Onay alan şirketlere sınırsız ve kalıcı bir tarife muafiyeti verilmeyecek.
Şirketlerin daha düşük vergiyle ithal edebileceği birincil alüminyum ölçüsü, tamamlanacak ABD tesisinin öngörülen yıllık üretim kapasitesine nazaran belirlenecek.
Mevcut yüzde 50’lik vergi oranı, programa dahil edilen ölçü için yarıya inecek. Böylelikle yatırımcı şirketler, yeni tesis üretime geçene kadar muhtaçlık duydukları alüminyumu yüzde 25 vergiyle ithal edebilecek.
Eski tesislerin yenilenmesini içeren projelerde sağlanacak avantaj ise şirketin yaptığı yatırımın bedeliyle sonlandırılacak.
Bakanlık maliyet hesabını inceleyecek
Ticaret Bakanlığı, başvuruları yalnızca açıklanan kapasite üzerinden değerlendirmeyecek.
Projenin ticari olarak uygulanabilir olup olmadığı, inşaata başlama tarihi, yatırım evreleri, beklenen yıllık üretim, toplam maliyet ve üretim kestirimlerinin gerçekçiliği de incelenecek.
Tarife avantajının ortak yatırımcılar arasında nasıl paylaşılacağı da onay sürecinde dikkate alınacak. Bakanlık, programın uygulanması için ek doküman, rapor ve teknik tahlil talep edebilecek.
Bu yapı, şirketlerin yüksek kapasiteli fakat finansmanı yahut güç ilişkisi meçhul projelerle sırf ithalat avantajı elde etmesini önlemeyi amaçlıyor.
Taahhüt bozulursa indirim geri alınacak
Programa kabul edilen şirketler yatırım süreci boyunca denetlenecek.
Ticaret Bakanlığı, şirketlerden düzenli ilerleme raporları isteyebilecek ve bu raporların bağımsız kontrol kuruluşları tarafından doğrulanmasını talep edebilecek.
Yatırım takviminden önemli biçimde uzaklaşan yahut üretim taahhütlerini yerine getirmeyen şirketlerin tarife avantajı durdurulabilecek.
Başvuruda yanlış bilgi verildiğinin ya da ABD idaresinin kasıtlı olarak yanıltıldığının belirlenmesi halinde indirim geçmişe dönük olarak da iptal edilebilecek.
ABD’de üretim talebe yetişmiyor
Washington idaresi, ülkedeki birincil alüminyum üretiminin iç talebi karşılamakta yetersiz kaldığını kabul ediyor.
ABD’de yüksek saflıkta alüminyum üretiminde kullanılabilen tesislerin sayısı son 20 yılda 22’den 4’e geriledi. Haziran ayında yayımlanan bir sanayi güvenliği çalışması, mevcut yatırımların yetersiz kalması halinde ABD’nin 2029’da gereksinim duyacağı alüminyumun sırf dörtte birini kendi kaynaklarından sağlayabileceğini öngörüyor.
Enerji maliyetlerinin yüksekliği, eski tesislerin kapanması ve yeni birincil alüminyum yatırımlarının milyarlarca dolarlık sermaye gerektirmesi kapasite kaybının temel sebepleri arasında gösteriliyor.
Tarifeler ithalatı pahalılaştırsa da tek başına yeni üretim tesisi kurulmasını sağlayamadı. Yeni program, gümrük vergisini direkt yatırım kararına bağlayarak bu sorunu aşmayı hedefliyor.
Savunma tedarik zinciri öne çıktı
Alüminyum; savaş uçakları, füzeler, zırhlı araçlar, askeri gemiler, uzay araçları ve savunma elektroniğinde kullanılan kritik girdiler arasında yer alıyor.
Özellikle yüksek performanslı alaşımlarda kullanılan yüksek saflıktaki alüminyumun hudutlu sayıda tesiste üretilebilmesi, tedarik kesintilerini savunma endüstrisi açısından daha riskli hale getiriyor.
ABD idaresi, savunma şirketlerinin Çin ve Rusya üzere rakip ülkelerden kritik materyal tedarik etmesini sonlandırırken yerli üretim kapasitesinin birebir süratte artmaması sebebiyle yeni bir darboğazla karşı karşıya kaldı.
Tarife indirimi, ithalatı büsbütün durdurmak yerine yeni ABD kapasitesi kurulana kadar geçiş dönemi oluşturmayı amaçlıyor.
Oklahoma yatırımı öne çıkıyor
Yeni teşvikten yararlanabilecek en dikkat cazip projelerden biri Oklahoma’da planlanan birincil alüminyum tesisi olacak.
Emirates Global Aluminium ile Century Aluminum tarafından geliştirilen tesisin yıllık 750 bin ton üretim kapasitesine ulaşması hedefleniyor. Proje, ABD’de 1980’den bu yana kurulacak birinci yeni birincil alüminyum tesisi olacak.
Yaklaşık 4 milyar dolarlık yatırımla başlayan projenin kapasite planı daha sonra büyütüldü. Tesisin mevcut ABD birincil alüminyum üretimini iki katından fazla artırabileceği hesaplanıyor.
Projenin inşaat kademesinde 4 bin, faaliyete geçtiğinde ise yaklaşık 1.000 kalıcı direkt istihdam oluşturması bekleniyor.
Vergi indirimi finansman hesabını değiştirecek
Birincil alüminyum tesisleri yüksek elektrik tüketimi, uzun inşaat müddeti ve milyarlarca dolarlık başlangıç maliyeti sebebiyle finansmanı güç yatırımlar arasında bulunuyor.
Yeni program, yatırımcıların tesis tamamlanmadan evvel gereksinim duyduğu ithal alüminyum üzerindeki vergi yükünü azaltacak.
Yüzde 50 yerine yüzde 25 vergi uygulanması, bilhassa büyük üretim taahhüdünde bulunan şirketlerin geçiş periyodundaki maliyetlerini düşürebilir.
Buna karşılık indirim sırf öngörülen ABD üretimiyle eşleşen ölçü için geçerli olacağından şirketlerin yatırım büyüklüğü, elde edebilecekleri tarife avantajını da belirleyecek.
Kritik eşik 20 Ocak 2029
Programın uygulama takvimi ve müracaat sürecinin ayrıntıları Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanacak.
Şirketlerin hangi dokümanları sunacağı, müracaatların ne vakit alınacağı ve değerlendirmelerin ne kadar süreceği şimdi açıklanmadı.
Ancak yatırım planlarının en geç 20 Ocak 2029’da inşaat basamağına geçmesi mecburî olacak. Bu tarih, sırf proje açıklayan şirketlerle sahiden üretim kapasitesi kurmaya başlayan şirketleri ayıracak temel eşik olarak öne çıkıyor.
Piyasa bundan sonraki süreçte Oklahoma projesinin yanı sıra kapanan tesislerin yine açılması, mevcut fabrikaların kapasite artışları ve güç tedarik mutabakatlarını izleyecek.
Vargı Ekonomi Haberleri
