Ferit PARLAK
[email protected]
Ankara Sanayi Odası (ASO), 2026 yılının Ocak-Haziran periyoduna ait dış ticaret datalarını kapsamlı biçimde tahlil ettiği İhracat Değerlendirme Raporu’nu kamuoyuyla paylaştı. Rapora nazaran, Türkiye’nin ihracatı 2026 yılının birinci altı ayında geçen yılın tıpkı devrine nazaran yüzde 3,6 artışla 131,4 milyar dolardan 136,1 milyar dolara yükseldi. Birinci 6 ayda gerçekleşen 4.7 milyar dolarlık ihracat artışının değerlendirildiği raporda artışta savunma-havacılık bölümü ve Ukrayna’nın yaptığı alımların tesirli olduğuna dikkat çekildi. Raporda, muvaffakiyetin sürdürülebilir olması için, daha fazla ihracat yapmak kadar, daha fazla firmanın yüksek katma değerli üretime katılmasını sağlamanın, teknolojik yeteneği tedarik zincirine yaymanın ehemmiyetine vurgu yapıldı.
“İhracat artışının yüzde 40’ı Ankara’dan”
Rapora nazaran 2026 yılının birinci yarısında 4.7 milyar dolarlık ihracat artışının yaklaşık 2 milyar doları Ankara’dan geldi. Ankara, savunma, havacılık, makine, elektronik kesimlerinin öncülüğünde, Türkiye’nin toplam ihracat artışının yüzde 40’ını tek başına karşıladı.
Başkent birinci defa bir milyar doların üzerinde ihracat gerçekleştiren iki ana kesime (elektrik elektronik, otomotiv) birebir anda ulaştı. Kelam konusu ihracat artışının yaklaşık dörtte üçü sırf dört ülkeden geldi; tek başına Ukrayna toplam artışın yaklaşık dörtte birini oluşturdu.
İhracatta derinleşme mi, bağımlılık mı?
Raporda, ihracattaki büyümenin coğrafik dağılımına da dikkat çekildi. Ukrayna, Slovakya, Birleşik Krallık ve Amerika Birleşik Devletleri, Ankara’nın toplam ihracat artışının yaklaşık dörtte üçünü oluşturduğuna, tek başına Ukrayna’ya yapılan ihracat artışının ise toplam artışın yaklaşık dörtte birine karşılık geldiğine vurgu yapılan raporda, datalar iki farklı açıdan değerlendirildi. Birinci değerlendirmede Ankara’nın stratejik pazarlarda derinleştiği ve makul ülkelerde rekabet gücünü artırdığının altı çizildi.
Performansın kalıcılığı kıymetli
İkinci değerlendirmede, büyümenin kıymetli bir bölümünün bölgesel gelişmeler ve konjonktürel talep artışlarından etkilendiğini gösterdiği, bu sebeple mevcut performansın ne kadarının kalıcı rekabet üstünlüğünden ne kadarının süreksiz piyasa şartlarından kaynaklandığının dikkatle tahlil edilmesi gerektiği söz edildi. Sonuçta, stratejik pazarlarda derinleşmenin rekabet avantajı sağlayacağı, büyümenin hudutlu sayıda pazarda yoğunlaşmasının ise birebir vakitte yönetilmesi gereken bir risk alanı oluşturduğu belirtildi.
“Doğru siyaset, yanlışsız datayla başlar”
Rapora nazaran öncelik verilmesi gereken mevzular şöyle sıralandı:
* Ticaret Bakanlığı tarafından faaliyet illeri temel alınarak yayımlanan ihracat verileri kıymetli bir adım olarak görülerek, il bazlı ihracat istatistiklerinin, şirket merkezinin yanı sıra üretim tesisini temel alan daha kapsamlı ve nizamlı istatistiklerle desteklenmesi gerektiği vurgulandı.
* Savunma ve havacılık sanayiine ait ihracat verilerinin il ve dal bazında daha görünür ve izlenebilir hâle getirilmesinin, şehirlerin gerçek ihracat performansının gerçek değerlendirilmesi açısından değer taşıdığına dikkat çekildi.
* Karbon ayak izi ölçümü, menşe izlenebilirliği ve uluslararası standartlara uyumun, Avrupa başta olmak üzere global pazarlara erişimin temel şartları hâline geldiğinin altı çizilerek, özellikle küçük ve orta ölçekli işletmelerin bu dönüşüme hazırlanabilmesi için kapsamlı bir teknik ve finansal dayanak sistemi oluşturulması gerekliliği lisana getirildi.
“Teknolojik yetenek ekosisteme yayılmalı”
* Savunma ve teknoloji firmalarında oluşan bilgi birikimi ile üretim kapasitesinin, tedarik zincirine, orta teknoloji dallarına ve sivil endüstriye aktarılmasını hızlandıracak tedarikçi geliştirme programlarının yaygınlaştırılması zorunluluğuna değinilerek, Ankara örneğinde olduğu üzere, Ankara’nın önündeki temel hedefin yeni bir yıldız kesim oluşturmak değil, mevcut başarıyı daha geniş bir üretim ekosistemine dönüştürmesi olması gerekliliği söz edildi.
* İhracatı gerileyen sektörler için farklı bir izleme, dönüşüm ve yeniden konumlandırma programı geliştirilmesi zorunluluğuna da yer verilen raporda, güçlü kesimleri desteklemek kadar dönüşüm baskısı altındaki dalların rekabet gücünü yine inşa etmek de sanayi siyasetinin temel sorumluluklarından biri olduğu kaydedildi.
Kalıcı rekabet üstünlüğü ve Ankara örneği
Ankara’nın 2026 yılının birinci yarısındaki performansının, Türkiye’de ender görülen bir dönüşümün göstergesi olduğuna, uzun yıllar kamu talebiyle gelişen üretim yeteneği, bugün
uluslararası pazarlarda rekabet gücüne dönüştüğüne dikkat çekilen raporda, bununla birlikte büyümenin hala hudutlu sayıda bölüm, pazar ve teknoloji alanında yoğunlaştığı, bugünkü tablonun güçlü bir başarıyı göstermesine rağmen, kalıcı rekabet üstünlüğü ise bu muvaffakiyetin daha geniş bir üretim tabanına yayılmasıyla mümkün olacağı dillendirildi.
Önümüzdeki periyodun asıl gündeminin, daha fazla ihracat yapmak kadar; daha fazla firmanın yüksek katma değerli üretime katılmasını sağlamak olacağına vurgu yapılan raporda, teknolojik yeteneği tedarik zincirine yaymanın değerli olduğunun altı çizildi.
Yapısal problemler bulunuyor
Aynı devirde Türkiye’nin birinci 20 pazarının toplam ihracattaki hissesi yüzde 65,4’ten yüzde 64,6’ya gerilerken, Ankara’da bu oran yüzde 63,8’den yüzde 72,4’e yükseldi.
Türkiye pazar tabanını genişletirken Ankara’nın büyümesi hudutlu sayıdaki pazarda yoğunlaştı; birinci 20 dışında kalan pazarlara yapılan ihracat geriledi. Aynı yıl içinde ortaya çıkan bu iki aykırı yön, raporun üzerinde durduğu temel yapısal sorunlardan bir başkası.
Rapora nazaran Ankara’da ihracat yapılan 25 kesimin 15’inde artış, 10’unda ise gerileme yaşandı. Elektrik-elektronik, otomotiv endüstrisi, makine ve aksamları ile madencilik eserleri ihracat artışına en fazla katkıyı sağlayan kesimler arasında yer aldı.
Ardıç: Süratli büyümenin bedeli birçok vakit dar tabandır
Ankara Sanayi Odası Başkanı Seyit Ardıç, bazı dalların ihracatında yaşanan süratli büyümeyi “yılların çabası”, “büyük başarı” formunda nitelendirirken risklere de dikkat çekerek, “Türkiye ortalamasının yaklaşık altı katı suratında büyürken, ülke genelindeki eğilimin bilakis daha dar bir pazar tabanına dayalı bir ihracat yapısı geliştirmektedir. Elde edilen bulgular, kısa vadede güçlü bir performans ortaya koysa da, orta ve uzun vadede pazar çeşitliliğinin artırılmasını stratejik bir öncelik hâline getirmektedir. Sonuç: Süratli büyümenin bedeli birçok vakit dar tabandır” dedi.
Ankara ihracatında elektrik elektronik bölümünün liderliğe yükselmesinin ve savunma ile havacılığın güçlü katkısının endüstrinin teknolojik yük merkezinin değiştiğinin göstergesi olduğunu lisana getiren Ardıç, “Bu muvaffakiyet; savunma ve havacılık sanayiinde uzun yıllar içinde oluşan üretim kapasitesi, teknoloji ve Ar-Ge birikimi ile güçlü sanayi ekosistemimizin dış ticarete yansımasının sonucudur” diye konuştu. Ankara’nın ihracat artışının yaklaşık yarısının savunma ve havacılıktan, dörtte üçünün ise dört pazardan gelmesinin, muvaffakiyetin güçlü lakin yoğunlaşmış bir yapıya dayandığını gösterdiğini söz eden Ardıç şunları söyledi: “Ankara ihracatında yüksek teknolojinin hissesi Türkiye ortalamasının yaklaşık üç katına ulaşırken, temel maksat bu birikimi daha fazla firmaya, bölüme ve pazara yaymak olmalıdır. Pazar ve üretim tabanımızı genişletmeli, savunma ve teknoloji firmalarımızda oluşan bilgi birikimi ile üretim yeteneğini tedarik zincirine, orta teknoloji dallarına ve endüstrimizin geneline yaymalıyız.”
Vargı Ekonomi Haberleri
