Çin tüketici borçları, Pekin idaresinin iç talebi krediyle canlandırma planının önündeki en büyük manilerden birine dönüştü.
Hane halkına ilişkin sıkıntılı kredilerin toplamı geçen yıl beşte birden fazla artarak 2,22 trilyon yuana, yaklaşık 324,5 milyar dolara ulaştı. Bu fiyat Çin iktisadının yaklaşık yüzde 1,6’sına karşılık geliyor.
Kredi kalitesi bozulurken bankalar yeni müşteri aramak yerine standartları sıkılaştırmaya başladı. Son açıklanan bilgiler kısa vadeli hane kredilerinin haziranda yıllık yüzde 7 daraldığını gösterdi.
Çin tüketici borçları sebep süratle arttı?
Sorunun temelinde zayıf fiyat artışları, iş gücü piyasasındaki baskı ve beş yıldır devam eden gayrimenkul krizi bulunuyor.
Geliri azalan yahut işini kaybetme tasası yaşayan haneler, günlük masraflarını kredi kartları ve çevrim içi tüketici kredileriyle karşılamaya yöneldi. Borçların yeni kredilerle çevrilmesi ise ödeme yükünü daha da büyüttü.
Bankacılara nazaran 2025’te hükümetin tüketimi destekleme gayeleri doğrultusunda kredi şartlarının gevşetilmesi, geri ödeme kapasitesi zayıf müşterilerin daha fazla borçlanmasına yol açtı.
Bazı bankalar geçen yıl kredi değerlendirmesinde konut ve öteki sabit varlıklara daha fazla tartı veriyordu. Temerrütlerdeki artışın akabinde maaş gelirini daha belirleyici hâle getiren yeni risk modelleri kullanılmaya başlandı.
Pekin harcama istiyor, bankalar frene basıyor
Pekin idaresi ekonomik büyümenin ihracat ve sanayi üretimine bağımlılığını azaltmak için hane halkının daha fazla harcamasını istiyor.
Çin Merkez Bankası da ticari bankalara tüketici kredilerini artırmaları yönünde tekraren davette bulundu. Lakin Çin tüketici borçları büyüdükçe bankalar bu davete daha temkinli yaklaşıyor.
Ortaya dikkat cazip bir çelişki çıktı. Kredi notu güçlü müşteriler borçlanmayı ve kredi kartı kullanımını azaltırken, yeni krediye en fazla muhtaçlık duyan kesitin ödeme kapasitesi daha zayıf kalıyor.
Bankalar bu sebeple sadece faiz oranlarını değil, gelir dokümanlarını, mevcut borç yükünü ve müşterinin ödeme geçmişini daha sıkı incelemeye başladı.
Çin tüketici borçları bankaların bilançosuna taşındı
Çin’in beş büyük kamu bankasının tamamı geçen yıl ferdî kredilerde sıkıntılı kredi oranlarının yükseldiğini açıkladı.
Bank of Communications’ta ferdî kredilere ait problemli kredi oranı 0,5 puan artarak yüzde 1,58’e çıktı. Perakende bankacılığın güçlü oyuncularından China Merchants Bank’ta oran 2026’nın birinci çeyreğinde yüzde 1,14’e ulaştı.
Aynı bankanın kredi kartı gecikme oranı yıllık 0,15 puan artarak yüzde 1,90 oldu. Oranlar birinci bakışta sonlu görünse de analistler gerçek problemli kredi ölçüsünün açıklanan düzeylerden daha yüksek olabileceği ihtarında bulunuyor.
Özellikle teminatsız tüketici kredilerinin hissesi yüksek bankalar, temerrütlerdeki artışa karşı daha kırılgan durumda.
Sorunlu krediler bilançoda geciktiriliyor
Bankalar ödeme zahmeti yaşayan müşterilerin kredilerini çabucak problemli sınıfına almak yerine tekrar yapılandırma, vade uzatma ve kısmi faiz ödemesi üzere usullere başvuruyor.
Bazı müşterilere anaparayı ödeyememeleri hâlinde sadece faizin yahut faizin bir kısmının yatırılması seçeneği sunuluyor. Böylelikle kredi muhakkak bir müddet daha problemli alacak olarak sınıflandırılmıyor.
Bu uygulama bankalara vakit kazandırıyor. Fakat Çin tüketici borçları ödemelerde kalıcı bir düzgünleşme sağlanmadan tekrar yapılandırıldığında, risk sırf ileri bir tarihe taşınmış oluyor.
Çin idaresi bankaların sıkıntılı kişisel kredileri toplu olarak varlık idare şirketlerine satmasına imkân veren programı 2026 sonuna kadar uzatmıştı.
Program kapsamında devredilen kişisel sıkıntılı krediler 2025’in birinci yarısında 107,6 milyar yuana ulaşarak bir evvelki yılın birebir periyoduna nazaran iki kattan fazla arttı.
Teşvik sonu üç katına çıkarıldı
Pekin, artan gecikmelere karşın krediyle tüketimi destekleme siyasetinden vazgeçmiş değil.
Yönetim, kredi kullanan kişi başına sağlanan dayanak üst sonunu bu yıl üç katına çıkararak 3 bin yuana yükseltti. Kredi kartı taksitleri de teşvik kapsamına alındı.
Ancak uzmanlar tüketimi sınırlayan temel sorunun krediye erişim olmadığını belirtiyor. Gelir artışının zayıf kalması, servetin dağılımı ve sosyal güvenlik telaşları, haneleri daha fazla tasarrufa yöneltiyor.
Ucuz kredi, geliri büyümeyen hanelerin harcamasını kısa müddetli artırabilir. Buna karşılık geri ödeme periyodunda yeni gecikmeler yaratarak Çin tüketici borçları sıkıntısını daha da ağırlaştırabilir.
Büyüme yüzde 4,3’e kadar yavaşladı
Çin iktisadı 2026’nın ikinci çeyreğinde yıllık yüzde 4,3 büyüdü. Bu oran üç yılı aşkın müddetin en düşük büyüme suratlarından biri oldu.
İmalat ve ihracat güçlü kalmasına karşın iç talepteki zayıflık iktisadın iki farklı süratte ilerlemesine sebep oluyor. Yılın birinci yarısında tüketim mallarının perakende satışları sadece yüzde 1,3 arttı.
Haziran ayında perakende satış büyümesi yüzde 1’de kaldı. Sabit sermaye yatırımları yüzde 5,7 azalırken gayrimenkul yatırımlarındaki düşüş yüzde 18’e ulaştı.
Bu tablo, Pekin’in tüketimi canlandırmak için sebep daha fazla kredi vermek istediğini açıklıyor. Fakat Çin tüketici borçları mevcut ödeme gücünü aşarken, kredi kanalının ekonomiyi destekleme kapasitesi de zayıflıyor.
Çin tüketici borçları için sırada ne var?
Piyasalar önümüzdeki devirde kısa vadeli hane kredilerindeki daralmanın sürüp sürmeyeceğini ve bankaların problemli alacak oranlarını izleyecek.
Kredi standartlarının daha fazla sıkılaştırılması tüketimi baskılayabilir. Şartların yine gevşetilmesi ise bankaların varlık kalitesindeki bozulmayı hızlandırabilir.
Pekin’in önündeki seçenek sırf yeni kredi vermek değil. Fiyat artışını destekleyen, sosyal güvenlik tasalarını azaltan ve konut piyasasında inancı yine kuran siyasetler olmadan Çin tüketici borçları kalıcı bir büyüme problemine dönüşebilir.
Borçluların ödeme gücü toparlanmadan tüketimin krediyle büyütülmesi, kısa vadeli talep yaratırken bankacılık sistemi üzerindeki faturayı büyütme riski taşıyor.
Vargı Ekonomi Haberleri
