İngiltere'de dün koltuğu Keir Starmer'dan devralan Burnham, ekonomiyi yine sanayileştirme ve karar alma yetkisini bölgelere devretme maksadıyla yeni bir büyüme modeli başlatıyor.
Bu kapsamda birinci olarak İngiltere'de güç faturalarına uygulanan yüzde 5'lik katma paha vergisinin 1 Ekim'den itibaren 6 aylığına sıfırlanacağı açıklandı. Böylelikle, bir hane yıllık ortalama 45 sterlin tasarruf sağlayacak. Bu adımın enflasyonu ise yüzde 0,1 puan düşüreceği kestirim ediliyor.
Yeni finans kaynağı ihtiyacı
İngiltere'de Burnham dönemi, ülke iktisadında büyümenin kaynağını değiştirme argümanıyla başladı. Yeni Başbakan, ekonomik karar alma gücünün bölgelere yayılması, ülkenin yine sanayileştirilmesi ve kamu siyasetlerinin yerli üretimi destekleyecek formda kullanılmasını hedefliyor.
Burnham başbakan olarak birinci konuşmasında "1980'lerde İngiltere kimi yanlış yönlere saptı. Siyasi güç merkezileşti, ekonomik güç özelleştirildi. Ülkenin büyük kısmı sanayisizleşti ve hala toparlanamadı. İngiltere'yi tekrar sanayileştireceğiz. Kamu alımlarını İngiliz endüstrisini desteklemek için kullanacağız. Bu yılın ilerleyen devrinde İngiltere için yeni bir plan açıklayacağım. Bugün bulunduğumuz noktadan, hepimizin istediği İngiltere'ye giden yolu ortaya koyan 10 yıllık bir plan." sözlerini kullandı.
"Manchesterism" modeli ülke geneline yayılıyor
Uzmanlara nazaran, Burnham'ın yeni iktisat yaklaşımının temel başlıklarından biri İngiltere'nin üretim kapasitesini güçlendirmek ve endüstriyi yine canlandırırken ekonomik kararların lokal seviyede alınmasını sağlayarak bölgelerin kendi büyüme stratejilerini oluşturabilmesi olacak.
Bu model, Burnham'ın bir evvelki görevinde Manchester Belediye Başkanı olarak uyguladığı yerel kalkınma siyasetlerinden esinlenen ve kamuoyunda "Manchesterism" olarak isimlendirilen yaklaşımın temelini oluşturuyor. Manchesterism, ekonomik gücü Londra'dan uzaklaştırarak bölgelere daha fazla denetim sağlamak olarak nitelendirilirken "büyüme" yerine "daha uygun bir büyüme" amacı bu yaklaşımda öne çıkıyor.
Ancak Burnham'ın ekonomik modelinin muvaffakiyetini belirleyecek en kritik öge, bu dönüşümün hudutlu mali imkanlarla nasıl hayata geçirileceği olacak. Hayat maliyetlerini düşürme ve çalışanların vergilerini artırmama kelamı veren yeni hükümet, öbür yandan savunma harcamalarının artırılması, kamu yatırımlarının genişletilmesi ve toplumsal siyasetlerin güçlendirilmesi için yeni kaynak yaratmak durumunda.
Hükümetin gelecek periyotta savunma için ek kaynak bulması ve birtakım alanlarda bütçe tekrar dağılımına gitmesi bekleniyor. Burnham, mali disiplin konusunda, hükümetin bütçe kurallarına bağlı kalacağını vurguladı fakat kamu maliyesinde hayli sonlu bir hareket alanı bulunuyor.
İngiltere merkezli niyet kuruluşu Resolution Foundation'a nazaran, hükümetin mali kurallar çerçevesindeki hareket alanı 23,6 milyar sterlinden yaklaşık 10 milyar sterline geriledi. Kurum, "harcanmayı bekleyen fazladan bir kaynak bulunmadığı" ihtarında bulundu.
IMF: Harcama alanı epeyce sınırlı
Ancak hükümetin vaatlerini hayata geçirmesi kolay görünmüyor. Hayat maliyetlerini düşürme ve çalışanların vergilerini artırmama kelamı veren Burnham idaresi, birebir vakitte savunma harcamalarını artırmak, kamu yatırımlarını genişletmek ve toplumsal dayanakları güçlendirmek için yeni finansman bulmak zorunda.
İngiltere merkezli Resolution Foundation, hükümetin mali kurallar kapsamında sahip olduğu bütçe esnekliğinin 23,6 milyar sterlinden yaklaşık 10 milyar sterline gerilediğini belirterek ilave harcamalar için kâfi kaynak bulunmadığı ihtarını yaptı.
Uluslararası Para Fonu (IMF) da İngiltere'nin şiddetli bütçe görünümü sebebiyle kamu harcamalarını artıracak geniş kapsamlı bir mali alanının bulunmadığını vurguladı. Fon, güç dayanaklarının öteki alanlardaki tasarruflarla dengelenmesi ve yeni mali baskılar karşısında ihtiyatlı bir siyaset izlenmesi gerektiğini bildirdi.
Enflasyon tekrar yükselebilir
IMF, global güç piyasalarındaki belirsizliklerin sürmesi halinde İngiltere iktisadında büyümenin 2025'teki yüzde 1,4 düzeyinden 2026'da yüzde 1'e gerilemesini bekliyor.
Öte yandan, Orta Doğu'da tekrar yükselen jeopolitik tansiyonların güç fiyatlarını artırması halinde enflasyonun tekrar sürat kazanabileceği belirtiliyor. Bu senaryo, İngiltere Merkez Bankası'nın faiz indirimleri konusunda hareket alanını daha da daraltabilir.
Vargı Ekonomi Haberleri
