Mücevher İhracatçıları Birliği (MİB) Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Özcan, Türkiye'nin mücevher üretimi ve ihracatında Hindistan ve İtalya'nın akabinde dünyanın üçüncü büyük üreticisi pozisyonunda bulunmasına rağmen, son iki yılda ihracatta önemli bir kan kaybı yaşandığını tabir etti.
2025 yılında kesim ihracatı 7,9 milyar dolar olarak gerçekleşirken, 2026 yılının birinci altı ayında ihracat 2,9 milyar dolar düzeyinde kaldı. Tıpkı devirde kesim ihracatı yüzde 33 gerilerken, işlenmiş altın mücevher ihracatındaki düşüş yüzde 62'ye ulaştı. Türkiye İhracatçılar Meclisi bilgilerine nazaran mücevher dalı, yılın birinci yarısında ihracatı en fazla gerileyen kesim oldu.
REKLAM
REKLAM
"Gerilemenin ana sebebi altın ithalatı kotası"
İhracattaki düşüşün temel sebebinin 2023 yılında cari açığı azaltmak için altın ithalatına getirilen kota uygulaması olduğunu belirten Mustafa Özcan, kota sebebiyle milletlerarası piyasalardaki altın fiyatı ile Türkiye'deki fiyat arasında periyot dönem kilogram başına 15 bin dolara varan farklar oluştuğunu söyledi.
Özcan, aylık 12 tonluk kota uygulamasının Türk üreticilerinin rekabet gücünü direkt zayıflattığını belirterek şu değerlendirmede bulundu:
"Mücevher kesimi kilogram başına ortalama 4 bin 500 dolar personellik katma bedeli üretiyor. Buna karşılık kota sebebiyle altının kilogram fiyatında vakit zaman 15 bin dolara varan farklar oluştu. Bu türlü bir maliyet farkını milletlerarası alıcıya anlatmanız mümkün değil. Dünya piyasasında birebir eseri daha uygun maliyetle temin edebilen müşteriler doğal olarak öteki ülkelere yöneliyor."
"Kota ithalatı düşürmedi"
Özcan'ın verdiği bilgiye nazaran, cari açığı azaltmak gayesiyle uygulamaya alınan kota sistemi, beklenen sonucun tersine ithalatı istenilen ölçüde düşürmedi.
2021 yılında 700 milyon dolar düzeyinde bulunan bitmiş takı ithalatı, 2024 yılında 6,6 milyar dolara ulaştı. Tıpkı periyotta Türkiye'nin en kıymetli rakiplerinden İtalya'nın Türkiye'ye gerçekleştirdiği mücevher ihracatı da süratli artış gösterdi.
REKLAM
REKLAM
Özcan, Türkiye'nin geçmişte net ihracatçı pozisyonunda bulunduğunu fakat gelinen noktada ithalatçı pozisyona gerilediğini belirterek, bölümün rekabet gücünü yine kazanabilmesi için ham maddeye erişimin öngörülebilir hale gelmesi gerektiğini vurguladı.
İhracatçıların dünya pazarındaki rekabet gücünü zayıflatan ve ham maddeye erişimi zorlaştıran altın ithalatı kota uygulamasının dışında öbür sorunlar de olduğuna işaret eden Özcan, "Üretimi direkt etkileyen Dahilde İşleme Rejimi (DİR) tarafında da büyük pürüzlerle karşılaşıyoruz; aylık altın ithalatında kapasite kısıtlamaları bulunuyor, mevcut kapasiteler kullandırılamıyor ve ithalat öncesi gümrüklerden müsaade alma zaruriliği üzere süreçler işimizi yavaşlatıyor. Operasyonel tarafta ise eserlerin ayar raporu için Darphane'ye sevk edilmesi mecburiyeti, özel ayar meskeni raporlarının kabul edilmemesi ve hatta ATA Karnesi ile yurt dışına götürülen eserlerden dahi ayar raporu istenmesi büyük bir vakit ve maliyet kaybı yaratıyor." dedi.
"20 milyar dolarlık ihracat potansiyeline sahibiz"
Türk mücevher dalının güçlü üretim altyapısı, tasarım yeteneği ve yüksek katma değerli üretimiyle dünya pazarlarında kıymetli bir pozisyona sahip olduğunu belirten Özcan, yapısal sıkıntıların çözülmesi halinde bölümün çok daha yüksek ihracat sayılarına ulaşabileceğini söyledi.
Özcan, şunları kaydetti:
"Bugün dünyanın en büyük üçüncü mücevher üreticisiyiz. Mücevher kesimi halihazırda kilogram başına ortalama 4 bin 500 dolar personellik bedeliyle Türkiye'nin en yüksek katma kıymet oluşturan dallarından birisidir. Göbeklitepe'den Çemberlitaş'a uzanan 10.000 yıllık bir geçmişin mirasını taşıyoruz. Önümüzdeki dört yıl için öncelikli gayemizi, dalda yaşanan yüzde 37,6'lık ihracat düşüş trendini süratle bilakis çevirmek ve üretim ve ihracatta Hindistan ve İtalya'nın akabinde 3’üncü büyük ülke olma pozisyonumuzu kalıcı hale getirmek olarak belirledik. Kaybettiğimiz net ihracatçı unvanını geri kazanmak istiyoruz. Yol haritamızın ana sınırlarını; ithalat kotaları, DİR kısıtlamaları ve vergi yükleri üzere darboğazları kamu otoriteleriyle koordineli çalışarak aşmak oluşturuyor. En büyük gücümüz olan 250 binin üzerindeki istihdamımızı koruyarak dalımızı hak ettiği tepeye tekrar taşıyacağız. Altın ithalatındaki kota başta olmak üzere üretimi ve ihracatı zorlaştıran yapısal mahzurların kaldırılması halinde bölümümüzün 20 milyar dolarlık ihracat gayesine ulaşabilecek potansiyele sahip olduğuna inanıyoruz."
"Altın asıllı muhasebe sisteminbe geçilmesini istiyoruz"
Sektörün finansal yapısını koruyabilmesi için en büyük ve acil beklentilerinin "Altın Esaslı Muhasebe" sistemine geçilmesi olduğunu söyleyen Özcan, "Şu anki nizamda, altındaki kur yahut enflasyon kaynaklı bedel artışı "kâr" olarak görülüp üzerinden vergilendirme yapılıyor, bu da şirketlerimizin fiziki sermayesini direkt eritiyor. Dayanaklar konusunda ise, mücevher bölümünün maalesef döviz dönüşüm dayanağından çıkartıldığını görüyoruz. Sektörün yine motive edilmesi ve sermayesinin korunması için altın asıllı muhasebenin yasalaşması ve çıkartıldığımız döviz dönüşüm takviyelerinin ihracatçıya tekrar sunulması en tesirli model olacaktır." dedi.
Vargı Ekonomi Haberleri
