Ukrayna, ABD imali Patriot sistemlerine bağımlılığı azaltmayı hedefleyen Freyja için takvimi sıkıştırdı. Avrupa savunma devlerini bir araya getiren düşük maliyetli sistemin birinci çalışan prototipinin 2027’nin birinci yarısında hazır olması planlanıyor.
Ukrayna, Avrupa ülkeleriyle birlikte geliştirdiği Freyja balistik füze savunma sisteminin birinci çalışan prototipini 2027’nin birinci yarısında tamamlamayı hedefliyor. Proje, Patriot sistemlerine bağımlılığı azaltacak daha düşük maliyetli ve modüler bir seçenek oluşturmayı amaçlıyor.
Ukrayna Ulusal Güvenlik ve Savunma Konseyi Genel Sekreter Yardımcısı Davyd Aloian, birinci kademede alanda pratik sonuç gösterebilecek taban uygulanabilir bir eser hazırlanacağını açıkladı. Araştırma ve geliştirme maliyetlerini hesaplayacak memleketler arası yönlendirme komitesinin de yakında birinci toplantısını yapması bekleniyor.
İlk prototip için 2027 hedefi
Paris’te düzenlenen tepede Ukrayna’nın yanı sıra dokuz Avrupa ülkesi balistik füze savunma koalisyonunu başlattı. Danimarka, Fransa, Almanya, İtalya, Hollanda, Norveç, İspanya, İsveç ve İngiltere projeye katıldı.
Takvim, klâsik savunma projelerine kıyasla hayli sıkışık tutuldu. Freyja için 2027’nin birinci yarısında hazırlanması planlanan prototipin bütün operasyonel yetenekleri taşıması beklenmiyor. Birinci eserin sistem mimarisini, radar ilişkisini ve tedbire yeteneğini kanıtlaması hedefleniyor.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ise sistemin yaklaşık bir yıl içinde operasyonel hale gelebileceğini belirtti. Füzenin seri üretime ne vakit geçeceği ve birinci bataryaların hangi ülkelere konuşlandırılacağı şimdi açıklanmadı.
Patriot bağımlılığı stokları zorluyor
Ukrayna, Rusya’nın balistik füzelerine karşı büyük ölçüde ABD imali Patriot sistemlerine dayanıyor. Patriot, Ukrayna envanterinde yüksek süratli balistik gayeleri sağlam biçimde önleyebildiği alanda kanıtlanan esas sistem pozisyonunda bulunuyor.
Ancak Patriot bataryalarının ve önleyici füzelerinin tedariki siyasi kararlar, hudutlu stoklar ve uzun üretim mühletleri sebebiyle kesintiye uğrayabiliyor. Rusya’nın Kiev ve Odesa’ya yönelik hücumlarını artırması, önleyici füze muhtaçlığını daha da büyüttü.
Freyja, Patriot sisteminde kullanılacak yeni bir füze değil. Proje; kendi fırlatıcısı, önleyici füzesi, radarları, sensörleri ve komuta altyapısıyla farklı bir Avrupa hava savunma mimarisi kurmayı hedefliyor.
Avrupa devleri teknolojiyi birleştirecek
Ukraynalı savunma şirketi Fire Point, projenin ana sanayi ortağı olacak. Şirketin Freyja için fırlatıcı ve FP-7.X temelli bir önleyici füze sağlaması planlanıyor.
Avrupalı ortaklardan çağdaş radarlar, sensörler, füze güdüm teknolojileri ve denetim elektroniği bekleniyor. SAMP-T hava savunma sistemini üreten Eurosam ile Leonardo, Thales ve Saab projeye katılan büyük savunma şirketleri arasında bulunuyor.
Fire Point ayrıyeten radar teknolojisi için Alman Hensoldt ile muahede yaptı. Farklı ülkelerin mevcut sistem ve teknolojilerinin tek projede buluşması, geliştirme takvimini kısaltmayı ve araştırma maliyetlerinin ortaklar arasında paylaşılmasını amaçlıyor.
Açık mimari maliyeti düşürecek
Freyja projesinin temel farkını açık sistem mimarisi oluşturacak. Ülkeler kendi ürettikleri radar, sensör yahut denetim sistemlerini ortak yapıya ekleyebilecek. Böylelikle bütün bileşenlerin tek bir üreticiden alınması gerekmeyecek.
Danimarka projede kendi radarını kullanabilirken İsveç, Saab tarafından geliştirilen bir tahlili tercih edebilecek. Değiştirilebilir kesimler, farklı ülkelerin yerli savunma şirketlerinin projeye girmesine de imkân sağlayacak.
Modelin Avrupa’daki tedarik rekabetini artırması ve tek bir üreticiye bağımlılıktan kaynaklanan maliyet baskısını azaltması bekleniyor. Fakat hedeflenen ünite fiyat, toplam geliştirme bütçesi ve üretim kapasitesi şimdi açıklanmadı.
Finansman modeli şimdi kurulmadı
Projenin önündeki en değerli belirsizliklerden birini finansman oluşturuyor. Ukrayna, ülkeler ve şirketlerden gelecek katkıları tek merkezde toplayacak özel bir yapı yahut fon kurulmasını pahalandırıyor.
Özel şirketlerin hükümetlerle birlikte direkt karar sürecinde yer alması, ihale ve onay etaplarını hızlandırabilir. Buna karşılık füzenin amaç tespit, takip, güdüm ve imha testlerini tamamlamadan Patriot’a gerçek bir alternatif olup olmayacağı kesinleşmeyecek.
Freyja için bundan sonraki kritik eşikler yönlendirme komitesinin birinci toplantısı, araştırma maliyetinin açıklanması ve prototip testlerinin başlaması olacak. 2027 takviminin korunması, Avrupa’nın kendi balistik füze savunma sistemini ne kadar süratli kurabileceğini gösterecek.
Vargı Ekonomi Haberleri
