İran’a yönelik çatışmanın tetiklediği enerji fiyatlarındaki artışlar, 2022 enerji krizinden bu yana görülen en belirgin yıllık talep baskısını küresel düzeyde etkiliyor. Uluslararası Enerji Ajansı’nın (UEA) güncel çeyrek dönem raporuna göre, yılın ilk yarısında Asya’da tüketici davranışlarında değişimler, yakıt tercihlerini yeniden şekillendirirken Avrupa’da ise yenilenebilir enerji üretiminin yükseldiği dikkat çekiyor. Bu dinamikler, Orta Doğu’daki gaz talebinin göreli olarak azalmasıyla birleşince, küresel talebin bu yıl yaklaşık %0,5 oranında gerilemesi riskini güçlendiriyor.
Çatışmanın Orta Doğu’da oluşturduğu baskı, küresel sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) arzını önemli ölçüde sınırladı ve bu durum, bazı bölgelerde talebin düşmesini engellemekte zorlanıyor. Savaş başlamadan önce bile Avrupa ve Asya’daki başlıca gaz göstergeleri belirgin oranda yükseldi; taraflar arası arz güvenliği endişeleri açığa çıktı. Hindistan, Bangladeş ve Vietnam gibi tüketici ülkeler ise artan maliyetlerle karşı karşıya kalarak uzun vadeli gaz tedarik stratejilerini gözden geçirme yoluna gitti ve alternatif enerji çözümlerini incelemeye başladı.
UEA’nın raporunda, “Küresel LNG piyasasında arz şokları uzun vadede sıkılaşmayı sürdürerek kargolar için rekabeti artıracak; bu da Atlantik ve Pasifik havzalarında ithalatta dalgalanmalara yol açacak” ifadesi öne çıkıyor. ABD ile İran arasında geçtiğimiz ay imzalanan geçici barış anlaşmasının ardından Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin iyileştiği gözlemlense de, kalıcı bir çözüm için hâlâ belirsizlikler sürüyor. Bölgede yaşanan yeni saldırılar, mevcut mutabakatı sınıyor ve gemi güvenliği ile operasyonel riskleri gündemde tutuyor.
Rapora göre, ABD başta olmak üzere yeni LNG arzındaki güçlü artışın Körfez kaynaklı sevklardaki düşüşü kısmen telafi ettiği, fakat Orta Doğu’nun ihracatını toparlama sürecinde yaşanacak gecikmelerin küresel piyasayı 2012’den beri görülen ilk yıllık arz düşüşüne sürükleyebileceği belirtiliyor. Güncel gelişmeler doğrultusunda enerji piyasalarında dalgalanmaların süreceği öngörülüyor ve karar alıcıların enerji güvenliğini merkeze alacak politikalar geliştirmesi gerektiği vurgulanıyor. Ekonomi Haberleri kaynağına bağlantı üzerinden ulaşılabilir.
