ABD’li teknoloji şirketleri, 2026’nın birinci yedi ayında yaklaşık 140 bin kişilik işten çıkarma gerçekleştirdi. Teknoloji kesimi, ülkede bu yıl açıklanan toplam işten çıkarmaların üçte birinden fazlasını tek başına oluşturdu.
İstihdamdaki daralmaya karşılık yapay zekâ altyapısına ayrılan para rekor seviyeye çıktı. Amazon, Alphabet, Meta ve Microsoft’un bu yılki toplam sermaye harcamasının 725 milyar dolara ulaşması bekleniyor. Oracle’ın 70 milyar dolarlık bilgi merkezi planı da eklendiğinde fiyat 795 milyar doları buluyor.
Teknoloji kesintilerde birinci sırada
Teknoloji bölümündeki yaklaşık 140 bin kişilik kayıp, ABD istihdam piyasasının genel görünümünden besbelli biçimde ayrıştı. Ülkede işsizlik oranı yüzde 4,2 ile düşük düzeyini korurken, büyük teknoloji şirketlerinde art arda küçülme kararları geldi.
Pandemi sırasında dijital hizmetlere yönelik talebin kalıcı olacağını düşünen şirketler, çalışan sayılarını süratle artırmıştı. Talep normalleşince başlayan düzeltme süreci, yapay zekâ yatırımlarının büyümesiyle yeni bir etaba geçti.
Şirketler sadece çalışan sayılarını azaltmıyor. Birtakım kısımları kapatıyor, açık durumları iptal ediyor ve bütçeleri bilgi merkezleri, gelişmiş çipler, bulut kapasitesi ve yapay zekâ modellerine aktarıyor.
Dört şirkette 50 bin kişi gitti
Amazon, Oracle, Meta ve Microsoft’taki toplam kesinti yaklaşık 50 bin şahsa ulaştı. Bu sayı, dört şirketin toplam kurumsal çalışan sayısının yaklaşık yüzde 6’sına karşılık geliyor.
Oracle, 2026 mali yılını bir evvelki yıla nazaran 21 bin daha az çalışanla kapattı. Şirket, bulut altyapısına yönelik talebi karşılamak için bilgi merkezi yatırımlarını büyütürken bilançosundaki nakit baskısını da denetim etmeye çalışıyor.
Amazon ocak ayında şirket genelinde 16 bin konumu kaldırdı. Temmuz ayında ise insan zekâsını aşması hedeflenen sistemler üzerinde çalışan yapay genel zekâ ünitesinde yeni kesintiye gitti. Son operasyonda kaç kişinin işini kaybettiği açıklanmadı.
Meta yaklaşık 8 bin çalışanı kapsayan küçülme sürecini başlatırken 6 bin açık durumu da kapattı. Microsoft ise temmuz başında çalışanlarının yüzde 2,1’ine karşılık gelen yaklaşık 4 bin 800 konumu kaldırdı. Kesintilerin kıymetli kısmı ticari faaliyetler ve Xbox ünitesinde gerçekleşti.
795 milyar dolarlık altyapı yarışı
İşten çıkarmaların yaşandığı periyotta Amazon, Alphabet, Meta ve Microsoft’un toplam sermaye harcaması 725 milyar dolara gerçek ilerliyor. Paranın büyük kısmı bilgi merkezlerine, gelişmiş işlemcilere, güç altyapısına ve yapay zekâ hizmetlerinin çalışacağı bulut kapasitesine ayrılıyor.
Oracle ise OpenAI üzere müşterilerin süratle büyüyen süreç gücü talebini karşılamak maksadıyla benzeri tesislere yaklaşık 70 milyar dolar yatırmayı planlıyor. Böylelikle beş şirketin bilgi merkezi ve yapay zekâ altyapısı için ayırdığı toplam kaynak 795 milyar dolara ulaşıyor.
Yüksek harcama sadece yeni bina ve sunucu gereksiniminden kaynaklanmıyor. Gelişmiş yapay zekâ modellerini eğitmek ve milyonlarca kullanıcıya birebir anda hizmet vermek için daha fazla çip, elektrik, soğutma sistemi ve ağ kapasitesi gerekiyor.
Bu yatırımlar teknoloji şirketlerinin gelirlerini artırabilecek yeni hizmetlerin önünü açıyor. Lakin tesislerin kurulması yıllar sürerken yüksek amortisman, güç ve finansman sarfiyatları şirketlerin kısa vadeli kârlılığı üzerinde baskı yaratıyor.
Her kesintinin sebebi yapay zekâ değil
Şirketlerin yapay zekâ yatırımları ile işten çıkarmalar birebir devirde hızlansa da 140 bin kişilik kaybın tamamını otomasyona bağlamak mümkün değil. Pandemi devrindeki aşırı işe alımlar, zayıf kalan iş kolları, birleşmeler ve maliyet azaltma programları da kesintilerde tesirli oldu.
Microsoft, temmuzdaki küçülmenin sırf yapay zekâ sebebiyle yapılmadığını, kaynakların şirketin yeni önceliklerine nazaran yine düzenlendiğini bildirdi. Amazon da yapay genel zekâ çalışmalarının temel yatırım alanlarından biri olmaya devam ettiğini, son kesintinin makul projelere odaklanma kararından kaynaklandığını açıkladı.
Buna karşılık ABD’de bu yıl açıklanan işten çıkarmaların yaklaşık dörtte birinde şirketler yapay zekâyı münasebetlerden biri olarak gösterdi. Verimlilik sağlayan yazılımlar bilhassa takviye, yazılım geliştirme, data tahlili, satış operasyonları ve idari vazifelerde daha küçük takımlarla çalışma imkânı sunuyor.
Giriş düzeyi işler baskı altında
İstihdamdaki dönüşümün en büyük risklerinden birini giriş düzeyi konumlar oluşturuyor. Tekrarlanan vazifelerin otomatikleştirilmesi, şirketlerin yeni mezunlar ve tecrübesiz çalışanlar için açtığı takımları azaltabiliyor.
Adecco, yapay zekânın toplu bir istihdam çöküşü yaratmasını beklemiyor. Şirketin değerlendirmesine nazaran teknoloji, meslekleri bütünüyle ortadan kaldırmaktan çok misyonların dağılımını ve çalışanlardan beklenen maharetleri değiştiriyor.
Ancak giriş düzeyi takımların kalıcı biçimde azaltılması, şirketlerin gelecekte yönetici ve uzman yetiştireceği insan kaynağını daraltabilir. Teknoloji şirketlerinin bir yandan genel takımları küçültürken öbür yandan yapay zekâ mühendisleri ve data merkezi uzmanları için rekabet etmesi bu ayrışmayı büyütüyor.
Kritik bilanço takvimi yaklaşıyor
İstihdam ile yatırım arasındaki istikrarın nasıl kurulacağı, şirketlerin yeni bilançolarında daha net görülecek. Meta ve Microsoft 29 Temmuz’da sonuçlarını açıklayacak. Yatırımcılar sermaye harcamaları kadar yapay zekâdan elde edilen geliri ve yeni işçi planlarını da izleyecek.
Şirketlerin yılın ikinci yarısında 795 milyar dolarlık harcama takvimini koruyup korumayacağı değerli olacak. Yeni işten çıkarma kararları gelmesi halinde teknoloji bölümündeki kayıp, 2025 yılının tamamında açıklanan kesintilere yaklaşabilir.
Vargı Ekonomi Haberleri
