Türkiye’de otomotiv sanayi uzun bir müddettir yeni bir dönüşümün modülü olmak için mesai harcıyor. Otomotiv ihracatının neredeyse yüzde 80’lik bir kısmını Avrupa’ya yapan Türkiye şu sıralar ‘Made in Europe’ için mesai harcıyor. Avrupa’nın yeni müdafaacı politikasına entegre olabilmek için diplomasi trafiğini arttıran endüstriciler, Made in Türkiye logosunun bölgede kota pürüzüne takılmaması için çalışmalarını sürdürüyor.
Otomotiv Sanayii Derneği (OSD) 2026 Yılı İlk Yarı Dönemsel Değerlendirme Toplantısı'nda açıklamalarda bulunan OSD Başkanı Cengiz Eroldu, global pazardaki daralma beklentilerinden Avrupa’nın muhafazacı siyasetlerine, iç pazardaki yeni model yatırımlarından maliyet krizine kadar pek çok başlıktan bahsetti.
AB'nin yeni yasa taslağı ile elektrikli araçlarda kamu alımları ve desteklerini "Avrupa'da üretim" ve "yüzde 70 Avrupalı parça (komponent)" şartına bağlamaya çalışmasından bahseden Eroldu, bu durumun hem ana sanayi hem de Türkiye'nin can damarı olan tedarik endüstrisi için büyük bir tehdit olduğunu belirtti. Eroldu, “Avrupalı üreticilerin birliği ACEA, İngiltere'yi sisteme alırken Türkiye'yi sebep dışarıda tutuyor?
Sektörün her yıl küçüldüğü İngiltere mi Avrupa'ya daha entegre, yoksa hafif ticari ve otobüste Avrupa'nın en büyük üreticisi olan Türkiye mi? ACEA'nın Türkiye ve Fas'taki yalnızca 'mevcut kapasiteleri' koruyan, büyümeyi ve tedarik endüstrisini dışlayan teklifini kabul etmiyoruz. Sonsuz korumacılık ABD örneğinde olduğu üzere endüstrinin rekabetçilik kaslarını eritir, çöküş getirir. Avrupa bunu görmeli” dedi.
Yeni modeller yolda üretim seneye vites yükseltecek
Egea'nın üretiminin sona ermesinin akabinde iç pazarda oluşacak boşluk ve fiyat erişilebilirliği kaygılarına de değinen Eroldu, yeni yerli modellerin de muştusunu verdi. Eroldu, “Tofaş kapasitesini 500 bine çıkardı. Türkiye için çok değerli olan hafif ticari K9 modeli 3. çeyreğin sonunda banttan inecek. Hatta bu model ailesinde Doblo ve Berlingo başladı.
Ailenin öteki üyeleri de yakında birebir bant üzerinden inecek (Peugeot Rifter ve Opel Combo). Oyak Renault, B-hatchback Boreal modelini piyasaya sürdü ve giriş segmentinde kıymetli bir boşluğu dolduracak. Dacia'nın C-SUV Striker modeli Eylül 2026’da yerli olarak bantlardan çıkacak. Hyundai'nin elektrikli araç yatırımı Ağustos'ta seri üretime başlıyor. Bu yatırımların asıl sıçramasını, öğrenme eğrilerinin tamamlanacağı 2027 yılında göreceğiz” dedi.
Traktörde ‘alarm’ çalıyor zirai kredi şart
En kritik sıkıntılardan birinin de döviz-enflasyon makasının ihracatçıda yarattığı tahribat ve tarım dalındaki daralma olduğunu anlatan Eroldu, traktör pazarında satışların yarı yarıya düştüğünü, üretimde ise yüzde 36'lık bir kayıp yaşandığını açıkladı. Eroldu, “Traktörde tam manasıyla alarm veriyoruz. Türkiye'deki aile işletmesi boyutundaki çiftçinin kredi dayanağı olmadan araç yenilemesi imkânsız. Zirai kredilerin hemen tekrar açılması gerekiyor. Öte yandan, mevcut yüzde 3'lük ihracat döviz avantajı çalışmıyor. Acil finansman takviyelerine muhtaçlığımız var” sözlerini kullandı.
Yerlilik hâlâ 2020’nin gerisinde
OSD datalarına nazaran otomotiv pazarında en sevindirici gelişme hudutlu da olsa yerliliğin artması oldu. Geçtiğimiz yılın birebir devrinde yüzde 29 olan toplam yerlilik hissesi, 2026'nın birinci yarısında yüzde 34'e yükseldi.
Sektör, 2020 yılındaki tarihi tepe olan yüzde 46 düzeyine ulaşamasa da kısa vadede yüzde 40 bandını hedefliyor. Arabada yerlilik hissesi yüzde 35'e ulaşırken, hafif ticari araçlarda yukarı yönlü ivme ile yüzde 23 düzeyi yakalandı. Otobüste ise Türkiye pazarının yüzde 100'ü yerli üretimden karşılanıyor. Traktörde yerlilik üretim hissesi yüzde 90 olsa da pazarın aşırı daralması genel tabloyu baskılıyor.
Yerli satışların artması, makro iktisada direkt yansıdı. Geçen yılın birinci 5 ayında otomotiv sanayisi 149 milyon dolar, araba özelinde ise 5 milyar dolar dış ticaret açığı verirken; yerlilik oranının artmasıyla bu yıl tablo büsbütün aksine döndü. 2026'nın tıpkı periyodunda otomotiv kesimi toplamda 2 milyar dolar dış ticaret fazlası vermeyi başardı. Yeni devreye girecek C-SUV ve hafif ticari (K9) modelleriyle bu katkının katlanarak artması bekleniyor
Üretimde süreksiz düşüş, ihracatta tarihî rekor
2026'nın birinci altı ayında otomotiv üretimi geçen yılın tıpkı devrine nazaran yüzde 6 azaldı. Kapasite kullanım oranı ise yüzde 62 düzeyinde kaldı. Fakat Eroldu, üretim, kapasite kullanımı, ihracat ve pazardaki düşüş gidişatının süreksiz ve aldatıcı olduğunu vurgulayarak: “Üretimdeki düşüşün iki temel sebebi var.
Birincisi, bu yıl bayram ve idari tatiller sebebiyle çalışma günlerinin az olması. İkincisi ise fabrikalarımızın harıl harıl yeni yatırımları devreye alma (hat hazırlığı) sürecinde olması. Üretimde vites düşürürken bile ihracatta fiyat bazında yüzde 4 artışla 20,8 milyar dolara ulaştık. Bu, Türk otomotiv endüstrisi için tarihî olarak en yüksek birinci yarı ihracat sayısıdır. Türkiye ihracatının yüzde 17,5'ini tek başımıza sırtlıyoruz.”
Gerekirse savunma endüstrisine üretim yapılabilir
Avrupa'da ortaya çıkan işlevsiz kapasitelerin birtakım markaları savunma endüstrisine yöneltmesi üzerine Cengiz Eroldu, Türk otomotiv kesiminin mühendislik esnekliğine dikkat çekti. Eroldu, “Tüm otomotiv şirketleri özünde mühendislik şirketidir. Pandemide nasıl teneffüs aygıtları ürettiysek, koşullar gerektirdiğinde fabrikalarımız savunma endüstrisi dahil her şeyi üretebilecek yetkinliğe sahiptir. Tofaş'ın elinde 1500 kişilik devasa bir mühendis ordusu var. Şartlar neyi gerektirirse o alanda üretim yapabilecek güce sahibiz” açıklamasında bulundu.
Yeni modeller yolda üretim seneye vites yükseltecek
Egea'nın üretiminin sona ermesinin akabinde iç pazarda oluşacak boşluk ve fiyat erişilebilirliği telaşlarına de değinen Eroldu, yeni yerli modellerin de muştusunu verdi. Eroldu, “Tofaş kapasitesini 500 bine çıkardı. Türkiye için çok değerli olan hafif ticari K9 modeli 3. çeyreğin sonunda banttan inecek. Hatta bu model ailesinde Doblo ve Berlingo başladı.
Ailenin öbür üyeleri de yakında birebir bant üzerinden inecek (Peugeot Rifter ve Opel Combo). Oyak Renault, B-hatchback Boreal modelini piyasaya sürdü ve giriş segmentinde değerli bir boşluğu dolduracak. Dacia'nın C-SUV Striker modeli Eylül 2026’da yerli olarak bantlardan çıkacak. Hyundai'nin elektrikli araç yatırımı Ağustos'ta seri üretime başlıyor. Bu yatırımların asıl sıçramasını, öğrenme eğrilerinin tamamlanacağı 2027 yılında göreceğiz” dedi.
Traktörde ‘alarm’ çalıyor zirai kredi şart
En kritik problemlerden birinin de döviz-enflasyon makasının ihracatçıda yarattığı tahribat ve tarım kesimindeki daralma olduğunu anlatan Eroldu, traktör pazarında satışların yarı yarıya düştüğünü, üretimde ise yüzde 36'lık bir kayıp yaşandığını açıkladı. Eroldu, “Traktörde tam manasıyla alarm veriyoruz. Türkiye'deki aile işletmesi boyutundaki çiftçinin kredi dayanağı olmadan araç yenilemesi imkânsız. Zirai kredilerin ivedilikle tekrar açılması gerekiyor. Öte yandan, mevcut yüzde 3'lük ihracat döviz avantajı çalışmıyor. Acil finansman takviyelerine gereksinimimiz var” tabirlerini kullandı.
Vargı Ekonomi Haberleri
